Otel işverenleri için iş hukuku terimleri: denkleştirme, puantaj, yüzde usulü ve diğerleri

Bunlar, bir otelin vardiya cetvelinin, bordrosunun ve denetim dosyasının üzerine kurulu olduğu iş hukuku terimleridir. Denkleştirme, haftalık çalışma sürelerinin daha uzun bir döneme yayılmasıdır; puantaj, günlük devam kaydıdır; yüzde usulü ise 4857 sayılı İş Kanunu'nun 51. maddesinde düzenlenen servis karşılığı sistemidir. Her terimin düz anlamı ve dayandığı madde aşağıda.

Bir departman müdürü, kendisinin hazırlamadığı, hızlı okuyamadığı bir belgeyi imzalar ve o belgedeki kelimeler ekibine ne ödeneceğini belirler. Sözleşme, vardiya cetveli ve denetim dosyası Türkçedir; öğrenilmesi gereken kelime de Türkçesidir. Bu yazının sonunda her iş hukuku teriminin ne anlama geldiğini, hangi maddeden geldiğini ve danışmanınıza hangi soruyu götüreceğinizi bileceksiniz.

Bu sözlük nasıl kullanılır#

Her terim, düz anlamını, 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki maddesini ve otelin ayında nerede karşınıza çıktığını verir. Buradaki tanımlar yalnızca kanunun metnine dayanır; hukuki danışma değildir ve bilinçli olarak tutarları, cezaları ve yargı kararlarını dışarıda bırakır.

Tek terim, tek anlam: sözleşmede, vardiyada, personel dosyasında ve bordroda aynı kelimeyi kullanın; böylece okuyan kişi vardiyadan ödemeye kadar izi sürebilir. Bir terim kanunda değil uygulamada varsa, girişte bu belirtilir: puantaj ve bordro günlük hayatta kullanılan kelimelerdir, kanunda tanımlı terimler değildir. Para, tarih ve kendi durumunuzla ilgili her soru bir mali müşavire ya da hukuk danışmanına aittir.

Zaman terimleri: denkleştirme, ara dinlenmesi ve gece çalışması ne demek?#

Bunlar, bir vardiya cetvelinin yasal olup olmadığını belirleyen üç kelimedir: haftalık saatlerin ortalaması nasıl alınır, ücretsiz ara dinlenmesi ne zaman verilir ve gece ne zamandır. Normal haftalık çalışma süresi 63. maddeye göre en çok 45 saattir; bu bölümdeki her şey o sayının çevresine kurulmuş bir istisnadır.

Denkleştirme, ortalama almaktır. Taraflar anlaşırsa haftalık süre, hiçbir gün 11 saati aşmamak ve dönemdeki haftalık ortalama normal haftalık süreyi geçmemek koşuluyla günlere farklı dağıtılabilir. Dönem genel olarak iki ay, turizmde dört aydır; toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar uzatılabilir (madde 63). Bordro açısından sonucu şudur: geçerli bir denkleştirme içinde, ortalama korunduğu sürece 45 saatin üzerindeki bir hafta fazla çalışma sayılmaz.

Ara dinlenmesi, 68. maddeye göre dört saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar işlerde yarım saat, yedi buçuk saatten fazla işlerde bir saattir. Bu süreler en azdır, günün ortalama bir zamanında ve aralıksız verilir; iklim, mevsim, yerel gelenek ve işin niteliği dikkate alınarak sözleşmeyle bölünebilir.

Denkleştirme tek cümlede#

Sezonun yoğun haftaları, dört aylık ortalama sınır içinde kaldığı ve hiçbir gün 11 saati geçmediği sürece haftada 45 saatin üzerinde yasaldır.

Ara dinlenmesi neden ücretli süre değildir#

Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bir saat ara dinlenmesi içeren dokuz saatlik vardiya, sekiz saat çalışmadır; cetvel de öyle göstermelidir ki puantaj ve bordro baştan uyuşsun.

Gece çalışması: gece, en geç 20.00'de başlayan, en erken 06.00'da biten ve en fazla 11 saat olan dönemdir. Gece çalışması yedi buçuk saati geçemez; turizmde işçinin yazılı onayıyla daha uzun gece çalışması yaptırılabilir (madde 69). Gece ve gündüz postaların nöbetleştiği işlerde bir hafta gece çalışan işçi, sonraki hafta gündüz çalışacak şekilde sıraya konur; iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Postası değişen işçi, kesintisiz en az 11 saat dinlenmeden diğer postada çalıştırılamaz.

Mekanizmanın tamamı için otelde çalışma süreleri: haftalık 45 saat, dört aylık denkleştirme ve gece çalışması yazısına bakın.

Fazla çalışma terimleri: fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma arasındaki fark nedir?#

Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Kanun fazla çalışmayı ayrı bir durum olarak ele alır; uygulanacak ücret oranını danışmanınızla bordro kesmeden önce netleştirin.

Fazla çalışma işçinin onayını gerektirir, yılda 270 saati geçemez, 69. maddedeki gece çalışmasında yaptırılamaz ve her saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir (madde 41). 63. maddeye göre denkleştirme uygulanıyorsa, haftalık ortalama normal süreyi geçmedikçe bazı haftalarda 45 saatin aşılması fazla çalışma sayılmaz. Otellerde bordro tartışmalarının çoğunu yaratan karışıklık budur.

Serbest zaman: ücret mi, izin mi#

Serbest zaman, işçinin seçimiyle zamlı ücret yerine verilen serbest süredir. Kanun, çalışılan her saat için ne kadar süre borçlanıldığını ve işçinin bu süreyi ne zamana kadar kullanacağını belirler. Seçimi yazılı kaydedin; çünkü bordronun borcunu değiştirir.

Telafi çalışması sakin bir haftanın cezası değildir#

Telafi çalışması, çalışılmayan sürelerin telafisidir: zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerin öncesinde ya da sonrasında işyerinin tatil edilmesi, normal sürenin önemli ölçüde altında çalışılması veya işçiye kendi isteğiyle izin verilmesi hâllerinde uygulanır. Dört ay içinde yaptırılır, Cumhurbaşkanınca iki katına kadar artırılabilir, fazla çalışma sayılmaz, günde üç saati ve günlük en çok çalışma süresini aşamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz (madde 64).

Mekanizmanın tamamı otelde fazla mesai: işçi onayı, yıllık 270 saat sınırı, ücret ve serbest zaman yazısında işlenmiştir.

Sözleşme terimleri: bir otel sözleşmesi ne zaman belirli süreli olur?#

İş ilişkisi bir süreye bağlı yapılmamışsa sözleşme belirsiz süreli kabul edilir; belirli süreli sözleşme ise yazılı yapılmalı ve objektif bir koşula dayanmalıdır. 11. madde, belirli süreli işlerde ya da belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak belirli süreli sözleşme yapılmasına izin verir. Gerekçe, yalnızca başlangıç ve bitiş tarihleri değil, sözleşmenin içine yazılmalıdır.

Esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli sözleşme birden fazla üst üste yapılamaz; yapılırsa başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır. Esaslı nedene dayanan zincirleme sözleşmeler ise belirli süreli kalır. Mevsimlik iş, oteldeki klasik objektif koşuldur: dönem, sezonun kendisidir. Sezonu ve gerekçeyi sözleşmeye yazın ki dosya, bitiş tarihinin neden var olduğunu göstersin.

Deneme süresi en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi olmadan ve tazminatsız feshedebilir; işçinin çalıştığı günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır (madde 15). Deneme süresi, belirli süre gerekçesinin yerine geçmez; belirli süre gerekçesi de deneme süresinin. İkisi farklı soruları yanıtlar ve genellikle aynı dosyada karıştırılır.

Nerede karşınıza çıkar: mayıs işe alım dalgası, sözleşme klasörü ve bir işçinin birkaç sezondur dönüyor olması üzerine denetçinin sorduğu ilk soru. İmzadan sonraki ilk hafta için sezonluk personel eğitimi: departman bazında ilk hafta kontrol listesi yazısına bakın.

Ücret ve kayıt terimleri: puantaj, bordro ve yüzde usulü nedir?#

Puantaj günlük devam kaydıdır, bordro ondan ödeme yapan bordro belgesidir, yüzde usulü ise 51. maddede düzenlenen servis karşılığı sistemidir. Puantaj, her işçinin çalıştığı saatlerin, ara dinlenmelerinin, devamsızlıklarının ve ek saatlerinin gün gün kaydıdır. Kanunda tanımlı bir terim değil, uygulamada yerleşmiş bir kelimedir; ve yukarıdaki her sınırı ispatlanabilir kılan belge odur.

Departmanlar arasında tek bir puantaj biçimi kullanın. Resepsiyonun bir düzende, kat hizmetlerinin başka bir düzende tuttuğu kayıt birlikte okunamaz; denetimin yapmaya çalıştığı da tam olarak budur. Bordro, puantajla uyuşmak zorundadır; ikisi yan yana okunur ve arasındaki fark, açıklama değil, bulgudur.

Puantaj neden sizi savunan dosyadır#

Yüzde usulü (madde 51): yüzde usulünün uygulandığı otel, lokanta, eğlence yeri ve benzeri yerlerde işveren, servis karşılığı veya başka adlarla hesap pusulasına eklenerek alınan paraları, müşterinin kendi isteğiyle işverene bıraktığı paraları ve işverenin kontrolünde toplanan paraları işyerindeki tüm işçilere eksiksiz ödemek zorundadır. İşveren, paraları eksiksiz dağıttığını belgelemekle yükümlüdür; dağıtım esaslarını bir Bakanlık yönetmeliği belirler. 52. maddeye göre işveren, her hesap pusulasının genel toplamını gösteren belgeyi işçilerin seçtiği temsilciye verir.

Nerede karşınıza çıkar: ay sonu, servis karşılığı havuzu ve paranın toplandığı restoran ile bar noktaları.

Bildirim terimleri: işe giriş bildirgesi nedir, Form 2 nedir?#

İşe giriş bildirgesi, SGK'ya bir işçinin başladığını bildiren belgedir; personelin kimlik bildirimi ise öncelikle SGK üzerinden sigorta girişiyle yapılır. Yabancı personelde buna çalışma izni ve oturum izni süreçleri eklenir. İkisi farklı kurumlara gider ve farklı soruları yanıtlar.

İşe giriş bildirgesi, 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca sigortalılık başlangıç tarihinden önce SGK'ya verilir. 7. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılık işe başlanan gün başlar; dolayısıyla bildirge, ilk iş gününden önce verilmelidir. Sezonluk işe alım haftasında en çok kaçırılan son tarih budur.

İstisnalar dardır: inşaat, balıkçılık ve tarım işyerleri çalışmaya başlatılan gün bildirebilir; Kuruma ilk kez işyeri bildirgesi verecek işyerleri, ilk sigortalı çalıştırılmaya başlanan tarihten itibaren bir ay içinde işe başlayanlar için bu sürenin dolduğu tarihe kadar bildirebilir; bazı kamu personeli için bir ay süre vardır. Otel, inşaat, balıkçılık veya tarım işyeri değildir; otel için uygulanabilecek istisna, açılış ayındaki bir otel gibi Kuruma ilk kez bildirge verecek işyerine ilişkin olandır. Yükümlülüğe uymayan işverene 102. madde uyarınca idari para cezası uygulanır; tutar güncel kurallara göre belirlenir, eski bir dosyadaki rakama değil danışmanınıza sorun.

Form 2, tesiste çalışan kişileri kapsayan personel formudur; güncel sürümü ve verme yolunu sezon başlamadan önce yerel makamınızla teyit edin. Çalışma izni, bir yabancının çalışabilmesi için gerekli, oturma izninden ayrı bir izindir; güncel usulü işçi gelmeden, sözleşme imzalanmadan önce danışmanınızla netleştirin. Personelin kimlik bildirimiyle paralel görev için KBS çalışan bildirimi: otel personeli için kimlik bildirimi yazısına bakın.

Şimdi ne yapmalı#

Kendi sözleşmenizi, vardiya cetvelinizi ve puantajınızı alın; kullandıkları her terimin yanına madde numarasını yazın. Bir terimin arkasında madde çıkmıyorsa, danışmanınızın ilk görmesi gereken boşluk orasıdır.