Otelde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi: tehlike sınıfı, süre ve eğitim

Otel türü konaklama, tehlike sınıfları tebliğinde "az tehlikeli" sınıftadır. Bu nedenle bir otelde iş güvenliği uzmanı için çalışan başına ayda en az 10 dakika, işyeri hekimi için en az 5 dakika hizmet süresi gerekir. Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi en az 8 ders saatidir ve üç yılda bir tekrarlanır. Ayrıca işe fiilen başlamadan önce 2 saatlik uygulamalı eğitim verilir.

Müfettiş iş güvenliği uzmanının sözleşmesini ister. Genel müdür, Şubat'ta doğru olan ve Temmuz'da gerekenin yarısı kalan bir sayı bulur: sezon kış sözleşmesinin varsaydığından çok daha fazla kişi alırken dakikaları kimse yeniden hesaplamamıştır. Otellerin kuralları görmezden gelmesinden değil, bir kez hesaplamasından kaynaklanan açık budur. Bu yazının sonunda otelinizin tehlike sınıfını, asgari uzman ve hekim dakikalarını, eğitim saatlerini ve bunları birbirine bağlayan kayıtları kendiniz çıkarabileceksiniz. Kendi durumunuzu ve güncel metni bir danışmanla teyit etmeyi de unutmayın.

Otelin tehlike sınıfı Türkiye'de nedir?#

Otel türü konaklama "az tehlikeli" sınıftadır ve sınıfı belirleyen, işyerinin oda sayısı, yıldızı veya misafir profili değil, asıl işidir. İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği (Resmî Gazete 26.12.2012, sayı 28509) sınıfları Ek-1 listesinde belirler; bu liste 13.03.2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete'de NACE Rev. 2.1 kodlarıyla yenilendi. Sonraki 21.05.2025 ve 01.04.2026 tarihli değişiklikler konaklama satırlarına dokunmadı.

Otel türü konaklamayı iki kod kapsar: 55.10.02 ve 55.10.05. İkisi, tesisin kendi müşterilerine restoran hizmeti verip vermemesine göre ayrılır; devre mülkler her ikisinin de dışındadır. Aynı liste, diğer konaklama faaliyetlerinin çoğunu da aynı sınıfa koyar.

Kaynak: İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği Ek-1 listesi (yeni sekmede açılır), mevzuat.gov.tr, 13.03.2025 değişikliği.

Belirleyici kural "asıl iş"tir. Birden fazla faaliyet asıl iş tanımına uyuyorsa tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır; yani otelin yanında gerçekten ayrı, daha yüksek sınıflı bir işletmesi varsa o kısım otel sınıfından yararlanmaz. Asıl iş değişikliğinin en geç bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilmesi gerekir.

Pratik bir nokta: NACE kodunu dışarıdaki tabeladan değil, kendi bakanlık kaydınızdan okuyun. Sınıfı ve müfettişin dosyası o kodu izler.

Otelde ne kadar iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi süresi gerekir?#

Az tehlikeli sınıfta asgari süre, çalışan başına ayda 10 dakika iş güvenliği uzmanı ve 5 dakika işyeri hekimidir; her iki süre de ilgili yönetmeliğin 12. maddesinde yazılıdır. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512, madde 12, değişik RG 30.04.2015) üç sınıf için 10, 20 ve 40 dakikayı; İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 20.07.2013, sayı 28713, madde 12, yürürlük 01.01.2016) 5, 10 ve 15 dakikayı belirler.

Kaynak: her iki yönetmeliğin güncel metni (yeni sekmede açılır), mevzuat.gov.tr, madde 12.

Az tehlikeli sınıfta C sınıfı belgeli iş güvenliği uzmanı yeterlidir (uzman yönetmeliğinin 7. maddesi); otelin ihtiyaç duyduğu sınıf budur. Elli kişiden az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren, gerekli eğitimi almak koşuluyla iş güvenliği uzmanlığı görevini kendisi üstlenebilir; bu, küçük oteller için belirgin bir maliyet kalemidir. Çok büyük işyerlerinde tablo değişir: az tehlikeli sınıfta 1.000 ve daha fazla çalışanı olan işyerinde her 1.000 çalışan için tam gün çalışan en az bir uzman görevlendirilir ve tam binlerin dışında kalan çalışanlar için ek süre eklenir; 2.000 ve daha fazla çalışanı olan işyerinde her 2.000 çalışan için tam gün çalışan en az bir hekim görevlendirilir.

Uzman ve hekim, sözleşmede yazan süre kadar hizmet verir. Birden fazla işyeriyle kısmi süreli sözleşme yapılabilir, ancak işyerleri arasında yolda geçen süre haftalık kanuni çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin, farazi bir örnekle, bir ayda bordroda 80 çalışanı olan bir otel o ay için 800 dakika, yaklaşık 13 saat 20 dakika uzman süresi ve 400 dakika, yaklaşık 6 saat 40 dakika hekim süresi borçludur.

Sözleşme kanıttır ve sorumluluk işverende kalır. Hizmeti satın almak yükümlülüğü devretmez.

Sezonluk personel sayısı hesabı nasıl değiştirir?#

Süre çalışan başına aylık hesaplandığı için sözleşmeyi belirleyen yıllık ortalama değil, zirve aydır. Şubat'ta 30 kişi çalıştıran ve Temmuz'da 120 kişiye çıkan bir otel, Temmuz'da dört kat dakika borçludur. Sözleşmeyi zirveye göre boyutlandırın ve sayının neden değiştiğini gösteren aylık personel sayısı kaydını tutun.

Eğitim saati her kişinin işe başlama tarihinden işlemeye başlar: temel eğitim en kısa sürede ve her durumda üç ay içinde tamamlanmalıdır; son tarih sezon sonu değil, işe alım haftasıdır. İki saatlik uygulamalı ve yüz yüze işe başlama eğitimi, kişinin fiilen çalışmaya başlamasından önce verilmelidir; bu da onu ilk sessiz Pazartesi'ye değil, işe alım haftasının içine koyar.

Altı aydan uzun süre işten uzak kalan çalışan, işe dönmeden önce bilgi yenileme eğitimi alır; bir yaz çalışıp ertesi yaz dönen personel için durum tam olarak budur. Bir uzman veya hekimin birden çok işyeriyle çalışması, sezonluk bir bölgede yaygın ve serbesttir; ancak dakikaların işyeri bazında yine toplamı tutması gerekir ve işyerleri arasında geçen yol süresi onların çalışma süresi sayılmaz. İşe alım haftasını kurarken sezonluk personel eğitimi için ilk hafta kontrol listesi ve resepsiyon, kat ve gece vardiyaları için vardiya planlaması rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Otel personeli kaç saat iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alır, ne sıklıkla tekrarlanır?#

Az tehlikeli sınıfta en az 8 ders saati temel eğitim, en geç üç yılda bir tekrar, artı ilk vardiyadan önce 2 saatlik uygulamalı ve yüz yüze işe başlama eğitimi. Yürürlükteki yönetmelik 02.04.2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 2013 metnini yürürlükten kaldırdı. Bir ders saati en az 45 dakika ders ve 15 dakika aradan oluşur; yani 8 ders saati yaklaşık tam bir iş günüdür: altı saati ders, geri kalanı aradır.

Her tekrar, tüm sınıflarda en az 8 ders saatidir ve 2 saatlik işe başlama eğitimi bu saatlerin dışındadır. Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri Yönetmeliği (yeni sekmede açılır), Resmî Gazete 02.04.2026.

Bu saatlerin içinde Ek-1'in dördüncü konusuna az tehlikeli sınıfta en az 2 ders saati ayrılır ve konu faaliyetin genel tehlike ve risklerini kapsar: yüksekte çalışma, yüksekten düşme, kapalı ortamda çalışma, yangın, özel risk taşıyan ekipmanla çalışma. Bir otelde bu, pencere ve cephe temizliği, merdiven işi, şaftlar ve kazan dairesi, mutfak yangını ve çamaşırhane makineleri olarak okunur.

Az tehlikeli sınıfta temel eğitimin tüm konuları uzaktan, yüz yüze veya ikisi bir arada verilebilir; çok departmanlı bir otelin programını yürütülebilir kılan da budur. Eski yönetmeliğe göre verilen eğitimler geçerli sayılır ve 02.04.2026'dan önce düzenlenen temel eğitim belgeleri yeni tekrar aralıkları boyunca geçerlidir; ilk iş, elinizdeki belgeleri tarihlemektir.

Eğitim maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana ilave eğitim verilir. Hijyen belgeleri, kendi kuralları olan ayrı bir yükümlülüktür; iş sağlığı ve güvenliği eğitimi dosyasına karıştırmayın.

Uzman ve hekimin yanı sıra otel neleri kurmak zorunda?#

Risk değerlendirmesi, acil durum planı, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım için yeterli sayıda eğitimli kişi ve gerçekten yapılan tatbikatlar. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmî Gazete 30.06.2012, sayı 28339) yükümlülüğü işverene verir: risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır, sonuca göre önlemleri ve koruyucu donanımı belirler (madde 4 ve 10).

İşveren olası acil durumları önceden belirler, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır, acil durum planlarını hazırlar; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım için yeterli sayıda eğitimli ve donanımlı kişiyi görevlendirir, eğitim ve tatbikatları yaptırır (madde 11). Eğitim özellikle işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değiştiğinde, iş ekipmanı değiştiğinde ya da yeni teknoloji uygulandığında verilir ve düzenli aralıklarla tekrarlanır (madde 17). Dışarıdan uzman almak işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; maliyet çalışana yansıtılamaz.

Mutfaklar, havuzlar, teknik hacimler ve kat hizmetleri katlarının departman bazında ayrıntısı, tehlike sınıfı hesabına değil ayrı bir kontrol listesine aittir; otellerde departman bazında iş sağlığı ve güvenliği kontrol listesi yazımıza bakabilirsiniz.

Müfettiş hangi kayıtları ister?#

Uzman ve hekimin sözleşmesi ve süre kayıtları, tarih ve ders saatini gösteren eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve tatbikat kayıtları. Sözleşmede aylık süre yazılı olmalı ve bu sürenin fiilen verildiğini gösteren bir kayıt bulunmalıdır; ziyaretlerin izini taşımayan bir sözleşme sorunun yalnızca yarısını yanıtlar.

Eğitim kayıtlarında tarih, konular, ders saatleri ve katılımcılar bulunmalı; 2 saatlik uygulamalı işe başlama eğitimi 8 saatin içine katlanmış değil, kendi başına bir kayıt olarak durmalı. Risk değerlendirmesi tarihli ve gözden geçirme izi taşımalı; acil durum planı binanın son tadilat öncesi değil, bugünkü hâline uymalı.

Bordrodan alınan aylık personel sayısı, sözleşmeyi sezona bağlayan ve dakikaların neden değiştiğini açıklayan kayıttır. Uzmanın C sınıfı belgesini ve hekimin kaydını sözleşmenin yanında tutun, birinin e-postasında değil. Hijyen belgeleri ayrı bir yükümlülüktür; hijyen belgesi kimleri kapsıyor yazımıza bakabilirsiniz.

Şimdi ne yapmalı#

Geçen Temmuz'un bordro personel sayısını alın, 10 dakika (uzman) ve 5 dakika (hekim) ile çarpın, sonucu sözleşmelerinizde yazılı süreyle karşılaştırın. Sonra sezon için alınan her kişinin tarihli 2 saatlik uygulamalı eğitimini ve üç ay içinde kalan temel eğitim tarihini kontrol edin. Sınıfı asıl işiniz belirler, dakikalar personel sayısını izler ve ikisini de kanıtlayan şey kayıtlardır.