Yapay zekâ ile otel logosu: basmadan ve tescil ettirmeden önce kontrol listesi

Yapay zekâ ile logo yapma süreci size bir başlangıç dosyası verir, temizlenmiş bir marka vermez. Marka, otelinizin hizmetlerini tanıtan tescilli işarettir ve bu hak çizimden değil, tescilden doğar. Basım ya da başvurudan önce dört şeyi kontrol edin: ayırt edicilik ve önceki markalara benzerlik, aracın ticari kullanım koşulları, temiz bir vektör dosyası ve hem ad hem figür için sicil araştırması.

Tabela üretime verildi, kartlar sipariş edildi ve yeni logo ekranda doğru duruyor. Sonra biri "bu işareti kullanmak serbest mi?" diye soruyor ve odadaki kimse yanıt veremiyor. Bu yazı o yanıtı verecek kontrolleri anlatıyor: yapay zekâ ile logo yapma yolunda bir üretici aracın gerçekte ne ürettiği, yapay zekâ logosu sorusunun Türk hukukunda nasıl karara bağlandığı, sicilde ad ve figür araştırmasının nasıl yapılacağı ve ne zaman bir marka vekiline ödeme yapmanın değerli olduğu. Yazının sonunda bugün yapabileceğiniz tek bir ilk adım da var.

Yapay zekâ ile logo üreten araç gerçekte size ne verir?#

Bir görüntü dosyası ve inandırıcı bir görünüm; hukuki soruyu yanıtlayan hiçbir şey. Üretici araç, gördüğü örüntülerden piksel üretir; sicil aramaz, lisans okumaz ve çalışma dosyası vermez.

Çıktı genellikle raster bir görüntüdür, yani PNG ya da JPG: sabit bir piksel ızgarasıdır ve cepheden tabela ya da bayrak boyutuna büyütüldüğünde bulanır. Üreticiler şekilleri ve harf biçimlerini eğitim malzemesindeki örüntülerden birleştirir; bu yüzden kimsenin niyeti olmadan bir marka, var olan birine çok yakın düşebilir. Ortada bir ön araştırma adımı yoktur, ayırt edicilik sınaması yoktur, dosya disiplini yoktur.

Genel bir palmiye, dalga ya da hilal, Kurumun ayırt edici nitelikten yoksun saydığı türden işaretlerin ta kendisidir. Aracın koşulları ise üründen ürüne değişir ve okumak size kalır; sizinle bir araç arasındaki sözleşme, önceki bir hakka sahip üçüncü kişiyi bağlayamaz. Pazarlamada başka yerlerde de üretilmiş görsel kullanıyorsanız aynı dürüstlük soruları çıkar; bkz. yapay zekâ ile görsel oluşturma: otel tanıtımında dürüstlük kontrol listesi.

Yapay zekâ ile yapılmış bir logo tescil edilebilir mi?#

İlkede evet: kanun işaretin ne olduğunu ve sicilde açıkça gösterilip gösterilemeyeceğini sorar, hangi araçla çizildiğini değil. Kanunun yapmadığı şey, yapay zekâ ile yapılmış bir işareti diğerlerinden farklı muameleye sokmaktır.

Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki Sınai Mülkiyet Kanunu (yeni sekmede açılır)'na göre 4. madde, bir markanın kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların ya da ambalajlarının biçimi gibi her tür işaretten oluşmasına izin verir. Buna iki koşul bağlıdır: işaret, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinkinden ayırt etmelidir ve korumanın konusu açık ve kesin anlaşılabilecek biçimde sicilde gösterilebilmelidir.

Madde 7/1 açık konuşur: marka koruması tescille elde edilir. Bir logoyu ne kadar süre kullanırsanız kullanın, bu size o işarette tescilli bir hak vermez. Kurum, 5. ve 16. maddelerdeki mutlak ret nedenlerini kendiliğinden inceler: ayırt edici niteliğin olmaması, işaretin nitelik, kalite ya da coğrafi kaynak konusunda halkı yanıltması ve aynı ya da aynı tür mal veya hizmetlerde önceki bir markayla aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerlik. Kalan nedenler ancak biri 6. maddeye dayanarak itiraz ederse işler: önceki benzer bir markayla karıştırılma ihtimali, başkasına ait isim, ticaret unvanı, fotoğraf, telif hakkı ya da başka bir fikri mülkiyet hakkı ve kötü niyetli başvuru.

Yani araç asıl mesele değil. Gerçek iki soru şunlardır: işaret ayırt edici mi, ve önceki bir hak onu kapsıyor mu?

Türk sicilinde ad ve figür nasıl araştırılır?#

İki kez arayın: bir kez sözcük unsuru için, bir kez figür için, gerçekten sattığınız sınıflarda. Sicil 22/3. maddeye göre alenidir; turkpatent.gov.tr'de sizi aramadan alıkoyan bir engel yoktur.

Mal ve hizmetler Nis Anlaşması'na göre sınıflandırılır (madde 11). Otel için önce konaklama ve yemek hizmetleri gelir; ayrıca basılı materyal için ve sattığınız rezervasyon ya da yazılım hizmeti için sınıfları ayrıca düşünün. Sözcük unsuru için önce tam adı, sonra varyantları arayın: Türkçe karakterli ve karaktersiz, bitişik ve ayrık yazım, İngilizce ve Türkçe biçimler, sık yazım hataları ve baş harfler.

Figür için düz sözlerle tanımlayın, örneğin daire içinde bir hilal ya da harfin altında bir dalga, ve her unsuru tek tek arayın; yalnızca bitmiş kompozisyonu değil. Tescilli markaların yanında beklemedeki başvurulara da bakın: Bültende yayımlanmış ama tescil edilmemiş bir başvuru ileride sizi yine durdurabilir. Ne aradığınızı ve ne zaman aradığınızı tarihli bir kayda geçirin; bir yıl sonra bir mektup gelirse o kayıt özeninizin kanıtıdır.

Tersine görsel arama, marka araştırması yerine geçer mi?#

Hayır. Tersine görsel arama, bir resmin kopyalarını açık internette bulur; sicili okumaz ve tescilli markaların çoğu bir web sayfasında temiz görüntü olarak beklemiyor.

Yine de yararlı bir ilk süzgeçtir: üreticinin iyi bilinen bir markayı neredeyse aynen yeniden ürettiği bariz durumu yakalar. Çevrimiçi neredeyse kullanılmayan tescilli markaları, tabelada, üniformada, kartlarda ve faturalarda yaşayan markaları ise görmez. Karıştırılma ihtimalini ölçemez; o, hizmetler, bıraktığı izlenim ve ilgili halk kitlesiyle ilgili hukuki bir sınamadır, piksel benzerliğiyle ilgili değil. Bültende yayımlanıp itiraz süresini bekleyen bir önceki başvuru hakkında da hiçbir şey söylemez.

Yine de yapın. Bir eşleşme bulursanız durmak için bir neden sayın; temiz sonucu ise hiçbir kanıt saymayın.

Aracın koşulları ticari kullanım hakkında ne diyor?#

Dosyayla ne yapabileceğinizi onlar belirler; başkalarının size ne yapabileceği hakkında hiçbir şey söylemezler. Matbaadan önce okuyun, sonra değil.

Çıktının mülkiyeti ya da devrine ilişkin maddeyi bulun. Bazı araçlar hakkı devreder, bazıları lisans verir, bazıları hakları kendinde tutup sonuca geniş bir kullanım izni tanır. Kısıtlamaları bulun: ticari kullanımı sınırlayan plan kademeleri, zorunlu atıf ve hepsinden önemlisi, çıktının marka olarak kullanımını yasaklayan bir hüküm. Sonuncusu tek başına bu yazının sorusunu çözer.

Münhasırlık olmadığını varsayın. Aynı araç gelecek hafta başka bir otele çok benzer bir işaret üretebilir; koşulların münhasırlık vaat edip etmediğine bakın ve etmediğini varsayın. Aracın zarar güvencesi (tazminat taahhüdü) sunup sunmadığına bakın; sunmuyorsa, önceki hak sahibinden gelecek bir talep üreticiye değil, otelde kalır. Bir sözleşmenin neler yapabileceğini ve yapamayacağını unutmayın: sizi ve aracı bağlar, üçüncü kişinin önceki hakkını temizleyemez. Kabul ettiğiniz koşulların tarihli bir kopyasını saklayın; koşullar değişir ve geçerli olan, sizin kabul ettiğiniz sürümdür.

Matbaaya gitmeden önce hangi dosyalar elinizde olmalı?#

Bir vektör ana dosya, tek renkli bir sürüm ve kart boyutunda hâlâ okunan bir sürüm. Üçünden biri eksikse, tabela bunu gösterir.

Vektör ana dosya, SVG, EPS ya da bir tasarım dosyası, cephe boyutuna bulanmadan ölçeklenir; PNG, dizüstü ekranında nasıl görünürse görünsün, ölçeklenemez. Tek renkli sürüm, oyma, kabartma, kartlar, faturalar ve tek mürekkeple basılan her şeyi karşılar. Küçük boyut sınamasını yapın: logoyu bir favicon'a ve rezervasyon sitesindeki küçük görsele küçültün; ayrıntı kayboluyorsa, işaret metal'e dökülmeden sadeleştirin.

Koruma boşluğunu ve en küçük boyutu yazılı hâle getirin ki tabela üreticisi ve web geliştiricisi kendi kuralını uydurmasın. Açık ve koyu zeminleri denetleyin: yalnız beyaz üzerinde çalışan bir logo, koyu bir site başlığında ya da gece aydınlatmalı tabelada başarısız olur. Logoda yazı karakteri kullanılıyorsa font lisansını netleştirin; masaüstünde ücretsiz bir font, logo ya da tabela için çoğu zaman lisanslı değildir. Her sürümü otelin sahip olduğu tek bir klasörde tutun; tasarımcının gelen kutusunda ya da aracın geçmişinde değil. Aynı dosya disiplini çevrimiçi varlığınızın geri kalanına da taşınır, sitenizden Google işletme profiline ve yapay zekâ ile kurduğunuz otel web sitesine kadar.

Bir marka vekiline ödeme yapmak ne zaman değer?#

Ölçekli tabela harcaması yapmadan önce ve başvurudan önce. Vekilin değeri araştırma görüşü ve sınıf stratejisindedir, evrak takibinde değil.

Ücreti hak eden durumlar: ikinci bir tesis ya da grup, cepheli tabela, franchise ya da yönetim görüşmeleri, yurt dışında rezervasyon varlığı, due diligence'e başlayan bir yatırımcı. Vekil, arama sonuçlarınızı 5., 6. ve 16. maddeler karşısında okur ve hangi riskin gerçek, hangisinin gürültü olduğunu söyler. Sınıf stratejisi de önemlidir: çok dar kapsam uygulayamayacağınız bir boşluk bırakır, çok geniş kapsam para harcatır ve itiraz davet eder. Bu bir form değil, bir yargıdır.

Takvim kanunla sabittir: yayımdan sonra itiraz iki ay içinde yapılmalıdır (madde 18) ve tescilli marka başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur, onar yıllık dönemlerle yenilenir (madde 23). Saklayabileceğiniz yazılı bir görüş isteyin; iki yıl sonra bir yatırımcıya ya da alıcıya göstereceğiniz belge odur. Ücretleri, süreleri ve kendi durumunuzu vekille ve turkpatent.gov.tr ile teyit edin. Bu yazı ikisini de vermez ve hukuki danışmanlık değildir.

Şimdi ne yapmalı#

Bugün sicil araştırmasını yapın, hem ad hem figür için, ve tarihli bir kaydını tutun. Sonra elinizdeki dosyanın basmaya değip değmediğine ya da bir vekile götürülmeye değip değmediğine karar verin. Dört kontrol tek bir sırayla birbirine bağlanır: önce arama, sonra koşullar, sonra dosyalar; ve ancak ilk üçü gerçek riskin ne olduğunu söylediyse danışmanlık için ödeme yapın.