Otel havuzunda su bakımı nasıl yapılır? pH ve klor ölçümü, günlük düzeltme

Havuz suyu bakımı nasıl yapılır sorusunun yanıtı ölçümle başlar: serbest klor ve pH'ı havuz başında günde en az üç kez, ilki havuz kullanılmadan önce, sonra dörder saat arayla ölçün. Kloru düzeltmeden önce pH'ı düzeltin, çünkü pH yükseldikçe klorun etkisi düşer. pH'ı 6,5-7,8, serbest kloru açık havuzda 1-3 mg/L, kapalı havuzda 1-1,5 mg/L aralığında tutun ve her ölçümü kaydedin.

Örneğin sabah ölçümü serbest klor 1,4 mg/L ve pH 8,1 gösteriyor olsun. Sayılardan biri yasal aralık içinde, diğeri değil; ve hangi sırayla düzelteceğiniz, havuzun zamanında açılıp açılmayacağını ve eklediğiniz klorun bir işe yarayıp yaramayacağını belirler. Otel havuzunun su bakımı bu iki sayının birlikte, havuz başında, günde üç kez okunmasına bağlıdır.

Bu yazı pH ve serbest klorun neyi ölçtüğünü, yönetmeliğin ne istediğini, güvenilir bir ölçümün nasıl alındığını, düzeltme sırasını, otomatik dozaj sisteminin nasıl kontrol edileceğini ve kayıt defteriyle pano içeriğini açıklar.

pH ve serbest klor havuz suyunda ne yapar?#

pH, suyun asitli ya da alkali olduğunu birimsiz bir ölçekle ölçer. Serbest klor ise mikropları öldürmeye hâlâ hazır olan klordur. İkisi birlikte okunur, çünkü klorun ne kadar iyi çalışacağına pH karar verir.

pH ölçeğindeki her tam basamak asitlikte on kat bir değişimdir; 8,0, 7,0'dan on kat daha az asidiktir. 7,4'ten 7,9'a kayan bir değer yuvarlama hatası değil, büyük bir harekettir. Bu yüzden pH bir ondalıkla kaydedilir ve arka plan verisi değil, canlı bir sayı olarak değerlendirilir.

Serbest klor henüz hiçbir şeyle tepkimeye girmemiş klordur. Bağlı klor, yani birleşik klor, ter, idrar, güneş kremi ve diğer organik maddelerle çoktan tepkimeye girmiş klordur ve bu biçimiyle zayıf dezenfekte eder. Toplam klordan serbest klor çıkarıldığında bağlı klor bulunur. Bir havuzun serbest kloru normal okurken güçlü klor kokması bu yüzden olabilir: koku bağlı klor kesrinden gelir, fazla serbest klordan değil.

pH yükseldikçe serbest klorun daha büyük bir bölümü yavaş etkili bir biçime geçer. Test kitindeki mg/L değeri aynı kalırken su daha az korunur; iki sayının birlikte okunmasının nedeni budur. Pratik sonuç düzeltme bölümünde gelir: serbest klor değerine, aynı anda alınmış pH değeri olmadan asla göre hareket etmeyin.

pH hatasının iki yönü de, farklı yerlerde para kaybettirir. Düşük pH gözü tahriş eder; zamanla metal bağlantı elemanlarını, derzleri ve ısı değiştiricileri korozyona uğratır. Yüksek pH yüzeylerde kireç tabakası oluşturur, suyu bulanıklaştırır ve klorun etkisini düşürür.

Siyanürik asit, bazı klor ürünlerindeki stabilizatördür; kloru güneş ışığından korur ama biriktikçe daha sıkı tutar. Ek-1 bu yüzden üst sınırını 100 mg/L olarak belirler.

Yasal sınırlar nedir ve ne sıklıkla ölçüm yapılır?#

Türkiye'de sınırlar ve ölçüm sıklığı havuz sağlık yönetmeliğinin eklerinden gelir; ürün etiketinden ya da dozaj pompasının fabrika ayarından değil. İşletici günde üç kez ölçer; il sağlık müdürlüğü ayda bir izler.

Kaynak, Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları Hakkında Yönetmelik (yeni sekmede açılır)'tir; 6 Mart 2011 tarihli ve 27866 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, ekleri 15 Aralık 2011 tarihli ve 28143 sayılı değişiklikle güncellenmiştir. Değerleri yalnızca mevzuat.gov.tr'deki işlenmiş metinden alın, hiçbir zaman tedarikçinin sayfasından değil. Ek-4 işleticinin kendi programını belirler: sıcaklık, pH ve serbest klor günde en az üç kez, ilki havuz kullanılmadan önce, sonra dörder saat arayla; renk, bulanıklık ve siyanürik asit her gün; toplam alkalinite haftada bir.

Serbest klor, hidrojen peroksit ve biguanid ölçümleri havuz başında yapılır; ofise taşınan numuneyle değil. Ozon, UV, klordioksit ya da başka bir sistemle dezenfeksiyon yapılan havuzlarda serbest klor aralığı çok daha dardır: 0,3-0,6 mg/L. Hidrojen peroksit ve biguanid kullanan havuzlar ise bambaşka bir ölçeğe geçer; tabloda aşağıda gösterilmiştir.

Müdürlüğün aylık kimyasal, fiziksel ve mikrobiyolojik denetimi işleticinin ölçümlerinin yerine geçmez. Müdürlük bir sorunu haftalar sonra yakalar; günde üç kez yapılan ölçüm dört saat sonra yakalar. Personel, numune alma ve kayıtlar çevresindeki tüm yükümlülükler havuz yönetmeliği kontrol listesi yazımızda madde madde derlidir.

Değerler yönetmeliğin 15 Aralık 2011 tarihli değişiklikle güncellenmiş eklerindendir; panoya yazdırılacak her şeyden önce işlenmiş metinden teyit edin.

Numune nasıl alınır ve doğru okunur?#

Suyu yüzeyin altından, giriş ağzından ve skimmerden uzakta alın; ölçüm kabını numuneyle iki kez durulayın ve cihazın belirttiği süre içinde havuz başında okuyun.

Numuneyi dirsek derinliğinde, duvardan bir kol boyu uzakta, dönüş borusunun ağzından, skimmer boğazından ve son dozun verildiği yerden uzakta alın. Bu noktalar havuz gövdesinden daha taze ya da daha bayat su taşır. Ölçüm kabını ya da küveti test edeceğiniz suyla iki kez durulayıp doldurun: musluktan ya da önceki numuneden kalan durulama suyu klor değerini kaydırır.

Tek bir yöntemi tutarlı kullanın. Şeritler, renk karşılaştırıcısı ve fotometre birbirinden farklı okur; gün içindeki eğilim iki cihaz arasındaki farktan daha önemli olduğundan birini seçin ve onda kalın. Cihazın belirttiği bekleme süresinde okuyun, ne daha erken ne daha geç: çok erken okunan ya da bekletilen fotometre kayar ve kayma tam da aralığın kenarlarında, kararın verildiği yerde en büyüktür.

Fotometre kullanıyorsanız aynı havuz suyuyla sıfırlayın, küvetin dışını kurulayın ve kapağından tutun. Parmak izleri ve damlalar bulanıklık olarak okunur. Değeri havuz başında, saat, su sıcaklığı ve ölçümü alan kişinin adıyla yazın; bir saat sonra hatırlanıp kaydedilen ölçüm kayıt değildir. Yönetmelik serbest klor, hidrojen peroksit ve biguanid ölçümlerinin havuz başında yapılmasını ister.

Klor öncesinde pH neden düzeltilir?#

Çünkü suda hâlâ bulunan serbest klorun ne kadarının gerçekten çalıştığına pH karar verir. Önce kloru düzeltmek, genellikle bir saat sonra ikinci kez düzeltmek demektir.

Yüksek pH'da serbest klorun daha büyük bölümü yavaş etkili biçimdedir. Değer 1-3 mg/L aralığında dururken su yetersiz korunabilir; bu durumda daha fazla klor eklemek sayıyı yükseltir, korumayı yükseltmez. pH düzenleyiciler ve klor ürünleri ayrıca diğer parametreyi de oynatır: birçok klor ürünü erirken pH'ı kaydırır; önce verilen klor dozu pH düzeltmesini geri alabilir ve kayıt defteri tek düzeltme gerekirken iki düzeltme gösterir.

Çalışma sırası şudur: ikisini de oku, pH'ı düzelt, etiketin belirttiği süre boyunca dolaşımı çalıştır, yeniden ölç, hâlâ aralık dışındaysa kloru düzelt. Düzeltmeye rağmen pH tutmuyorsa daha fazla pH düzenleyici eklemeden önce toplam alkaliniteye bakın; alkalinite pH'ı sabit tutan tampondur ve Ek-4 uyarınca haftada bir, 30-180 mg/L aralığında ölçülür.

Aynı anda tek şey değiştirin. Dolaşım açıkken birlikte eklenen iki ürün, hangisinin değeri ne kadar oynattığını söylemenizi engeller. Her düzeltmeden önce ve sonraki değeri kaydedin: bir haftalık örüntü, havuzun dozaj sorunu mu yoksa tamponlama sorunu mu olduğunu gösterir.

pH ve klor nasıl yükseltilir ya da düşürülür?#

Etiketin adını verdiği ürünle, etiketin havuz hacminiz için hesapladığı dozda, dolaşım açıkken ekleyerek ve başka bir şey girmeden önce yeniden ölçerek. Bu yazı doz vermez; dozu etiket ve havuz hacmi verir.

Evrensel bir doz yoktur. Miktar, ürünün yoğunluğuna, havuz hacmine ve değerin ne kadar yol alacağına bağlıdır. Sayıyı etiketten alın ve hesabı kayıt defterine yazın ki bir sonraki operatör izleyebilsin.

Her şeyden önce havuz hacmini metreküp olarak bilin. Dikdörtgen havuzda uzunluk çarpı genişlik çarpı ortalama derinliktir; düzensiz havuzlarda rakam proje çizimlerinden gelir. Hacim bilinmeden hiçbir doz hesaplanamaz. Ürünü suya ekleyin, asla suyu ürüne değil; önceden eritme, dökme noktası ve koruyucu ekipman konusunda etiketi izleyin. Etiketler markalar arasında ve granül, sıvı, tablet biçimleri arasında farklıdır.

Yeniden ölçmeden önce dolaşımı etiketin belirttiği süre boyunca çalıştırın. Dozdan on dakika sonra alınan ölçüm havuzu değil, dozu ölçer. Stabilizatörlü klor ürünleri siyanürik asit ekler; bu birikir ve yalnızca su değişimiyle azalır. Ek-1 üst sınırı 100 mg/L'dir; sezon boyunca stabilizatörlü tablet kullanan havuzun sonunda daha çok tablet değil, su değişimi gerekir.

Ürünleri asla karıştırmayın; klor ürünüyle pH düşürücüyü aynı yerde, aynı anda eklemeyin. Aralarındaki süreyi etiketten izleyin. Ürün adını, miktarı, saati ve önceki-sonraki değerleri kaydedin; su sonradan bulanık ya da yeşil olursa bu kayıt, nedenin kimya mı, filtrasyon mu yoksa yoğun kullanım mı olduğunu gösterir. Teşhisin kendisi bulanık ya da yeşil havuz suyu yazımızda işlenir.

Otomatik dozaj sistemi nasıl kontrol edilir, yoğun günde ne değişir?#

Pompayı her gün el ölçümüyle karşılaştırın ve ayar noktasının tam havuz en yoğunken geride kalmasını bekleyin; çünkü kontrol cihazı gördüğü suya yanıt verir, havuzdaki kişi sayısına değil.

Dozaj pompasının günlük kontrolleri#

Kontrol cihazının ekranındaki değeri, aynı anda havuz başında yapılan el testiyle karşılaştırın. Kaymış bir prob kendinden emin ve yanlış okur; pompa da yanlış bir sayıya dozlar. Probu üreticinin belirttiği aralıkta, taze kalibrasyon çözeltisiyle kalibre edin ve tarihi kayıt defterine yazın; kalibre edilmemiş bir prob, probsuz olmaktan kötüdür, çünkü ona güvenilir.

Dozaj hatlarında hava, enjeksiyon noktasında kristalleşmiş ürün ve boş varil kontrolü yapın. Boş varile karşı çalışan pompa hiçbir şey dozlamadığı hâlde normal raporlar. Enjeksiyon noktasının filtreden sonra, havuzdan önce olduğunu ve pompa dozlarken dolaşımın gerçekten çalıştığını doğrulayın: durgun suya yapılan doz, bir duvara karşı yoğun bir bulut yerleştirir.

Yoğun günler, sıcak hava ve yağmur#

Yoğun kullanım kloru doğrudan tüketir. Dolu bir günde serbest klor, kontrol cihazının ayarının varsaydığından hızlı düşer; planlanan üç ölçüm arasında ek okuma gerekebilir ve kayıt defteri nedenini göstermelidir. Sıcak ve güneşli hava serbest kloru hızla parçalar; stabilizatörlü ürünler siyanürik asit biriktikçe kloru daha yavaş salar. Yağmur suyu seyreltir, alkaliniteyi düşürür ve organik madde taşır; yağmurun ertesi günü klor günü olduğu kadar pH ve alkalinite günüdür.

Serbest klor normalken yükselen bağlı klor değeri, havuza bir otomatik doz daha değil, oksidasyon ve taze su gerektiğini söyler; Ek-1 bağlı kloru 0,2 mg/L ile sınırlar. Filtre de kimyanın parçasıdır: çalışma saatleri ve ters yıkama, suyun gerçekte ne kadar döndürüldüğünü belirler; bu konu havuz filtresi bakımı yazımızda işlenir.

Analiz kayıt defterine ve panoya ne girer?#

Her işletici ölçümü saati ve ölçümü alanla, her düzeltme ürünü ve miktarıyla; panoya ise son sıcaklık, pH, serbest klor ve mikrobiyolojik sonuçlar, kullanıcıların görebileceği bir yerde.

Kayıt defteri günde üç kez alınan sıcaklık, pH ve serbest klor değerlerini, her gün yapılan renk, bulanıklık ve siyanürik asit kontrollerini ve haftalık toplam alkalinite değerini taşır; her biri saat ve ölçümü alan kişiyle. Düzeltmeler aynı deftere aittir: ne eklendi, ne kadar, hangi saatte ve önceki-sonraki değer neydi. Yalnızca ölçümleri içeren bir defter, denetmene ya da yönetime havuzun düzeltildiğini mi yoksa yalnızca yeniden mi ölçüldüğünü gösteremez.

Laboratuvar raporları denetimde gösterilmek üzere bir yıl saklanır; kimse açmayan ayrı bir klasörde değil, kayıt defterinin yanında tutun. Pano, son sıcaklık, pH, serbest klor ve mikrobiyolojik sonuçları kullanıcıların görebileceği bir yerde gösterir. Bu bir tanıtım panosu değil, ilan yükümlülüğüdür; rakamları oldukları gibi asın.

Yaptırım kayıttan doğar. Kimyasal sonuç uygun çıkmazsa işleticiye yazılı uyarı verilir; yeniden alınan numune de uygun çıkmazsa havuz kapatılır. Mikrobiyolojik sonuç uygun çıkmazsa havuz, yeni numune uygun çıkana kadar kapatılır. Kayıt defteri her iki durumda da delildir. Ayrıca bakımı da besler: haftalık kayan bir prob, her sabah emiş hattındaki havanın alınması gereken bir pompa ya da eskisinden sık ters yıkama gerektiren bir filtre, kapanmaya dönüşmeden önce kayıtlarda görünür. Bu kontrollerin geniş çizelgesi otelde önleyici bakım planı yazısına aittir.

Şimdi ne yapmalı#

Havuzun hacmini, Ek-1 aralıklarını ve günde üç ölçüm saatini tek bir karta yazıp havuz başında tutun; başka hiçbir şeyi değiştirmeden önce bir hafta boyunca ölçümleri ve düzeltmeleri kayıt defterine işleyin. Sıralamanın kendisi yöntemdir: havuz başında ölç, pH'ı düzelt, yeniden ölç, sonra klor; yaptığını yaz. Aralıkları ve sıklığı yönetmelik belirler; onları tuttuğunuzu kanıtlayan şey kayıt defteridir.