Otel kazan dairesi: günlük kontrol listesi, kurallar ve uyarı levhaları

Otel kazan dairesinde günlük tur, tesisin yükü artmadan önce yapılan kısa ve yazılı bir kontrol gezisidir: kapı önünde havalandırma ve gaz güvenliği, sonra kazan basıncı, sıcaklık ve su seviyesi, pompalar, tanklar ve kaçaklar, ardından dairenin kendisi. Her okuma bir kayıt defterine yazılır ve ekipman üreticisinin kendi kılavuzundaki değerlerle karşılaştırılır.

Saat 06:40 ve kahvaltı servisi bir saat içinde binadaki her kolondan sıcak su çekecek. Teknisyenin kazan dairesinde birkaç dakikası var ve o turdan bir sonraki denetimde hâlâ görünen tek şey, yazılmış olan kısımdır. Bu yazı size o turu bugün sabah uygulayabileceğiniz bir kazan dairesi kontrol listesi olarak veriyor: kapı dışında neye bakılır, ne okunup kaydedilir, hangi bulgular turu durdurup telefon görüşmesine dönüşür.

Bir teknisyen otel kazan dairesinde her gün neyi kontrol etmeli?#

Günlük tur, sabit bir sırayla üç katmanı kapsar: daireye giriş yolu ve kapı, dairenin kendisi ve ekipman. Saatler değil dakikalar alır ve sonradan değil, yapılırken yazılır.

Sıranın kendisi güvenlik mekanizmasıdır. Hava ve gaz, herhangi bir şey açılmadan, dokunulmadan veya resetlenmeden önce kontrol edilir; böylece yoğun bir gaz kokusu turu dairenin içinde değil, kapıda bitirir. Her gün aynı güzergâh ve aynı sıra kullanın ki atlanan bir adım, formu okuyan amire görünür olsun.

Tur bakmak, dinlemek, koklamak, dokunmak ve okumaktır: yerdeki su, pompa rulmanından gelen tanıdık olmayan bir ses, sıcak bir gövde, egzoz kokusu, basılı aralığın dışına çıkmış bir ibre. Her vardiyada isim verilmiş tek bir sorumlu turu imzalar ve saatini yazar. Görevi kat hizmetleriyle teknik servisin arasında bölmek, ıslak bir yerin kimsenin görmediği yer olmasının en kestirme yoludur.

Tur, yetkili kişinin yaptığı yıllık periyodik kontrolün ve brülördeki servis sözleşmesinin yerini almaz. O, bu ziyaretler arasında değişenleri yakalayan katmandır. Vardiya başlamadan yükseltme kuralını kararlaştırın: hangi bulgular teknik müdüre hemen telefon anlamına gelir, hangileri yazılıp vardiya devrinde bildirilir. Takvimin yıllık yüzü için kanunun otelden istediği periyodik kontrollere bakın.

Kapıyı açmadan önce: kazan dairesinin dışında ne kontrol edilir?#

Daireye girip giremeyeceğinizi belirleyen üç şeye bakarsınız: hava, erişim ve koku.

Gaz ana kapama vanası, ana devre kesici ve ana elektrik panosu, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (yeni sekmede açılır) uyarınca (madde 55; işlenmiş metin, mevzuat.gov.tr, son değişiklik 1 Temmuz 2025) kazan dairesi dışında, kolay ulaşılan bir yerde bulunmalıdır. Tur, bunların ulaşılabilir olduğunu ve paletlerin arkasında kalmadığını doğrulamakla başlar.

Havalandırma süs değil, ekipmanın parçasıdır. Dairede duman bacalarına ek olarak temiz ve kirli hava bacaları (madde 54/3) ve ayrıca havalandırma bacası yapılır (madde 58/2). Rüzgârı kesmek için tıkanmış bir menfez ya da raf olarak kullanılan bir baca, yazılacak bir bulgudur.

Kapı kaçış merdivenine veya genel kullanım merdivenine doğrudan açılamaz, yalnızca ortak bir hole veya koridora açılır (madde 54/4). Bir kovayla açık tutulan kapı hem yangın ayrımını hem havalandırma dengesini boşa çıkarır. Erişimin 03.00'te de 09.00'daki gibi çalışması gerekir: çamaşır arabalarıyla dolu bir koridor, dairenin kendisi kurallara uygun olsa bile bulgudur.

Koku bir ölçümdür. Kapıda gaz kokusu varsa doğru hareket durmaktır; içeri girip kaynağı aramak değildir.

Günlük kayda hangi okumalar yazılır, hangi değer aralık dışı sayılır?#

Kendi ekipmanınızın kılavuzunda adı geçen okumaları, her gün aynı saatte yazın ve tetikleyici olarak hatırlanan bir sayıyı değil, kılavuzdaki aralığı esas alın.

Olağan küme şudur: kazan basıncı, gidiş ve dönüş sıcaklığı, sıcak su deposu sıcaklığı, varsa buhar basıncı ve su seviyesi, baca gazı sıcaklığı, brülör çalışma saati, gaz veya yakıt sayacı okuması, pompa durumu ve su şartlandırma tedarikçinizin istediği değerler. Normal aralık üreticinin kılavuzundan ve devreye alma raporundan gelir. Teknisyenin vardiyanın sonunda formdaki sayıları kopyalamak yerine yerinde karşılaştırması için, her okumanın yanındaki sütuna basın.

Eğilim tek bir değerden daha konuşkandır: üç sabah üst üste yavaşça yükselen baca gazı sıcaklığı, tesadüfen aralığın içinde duran tek bir okumadan daha fazla şey söyler. Okumayı açıklayan koşulları da kaydedin: dış sıcaklık, doluluk, ikinci kazan çalışıyor muydu. Bunlar olmadan sayı bir hafta sonra yorumlanamaz. İki eşiği formun üzerine yazın: izle (kaydet, vardiya devrinde amire bildir) ve hemen ara (dur, telefon et, bir sonraki turu bekleme).

Günlük kayıt, periyodik kontrol raporu değildir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (yeni sekmede açılır)'ne (EK-III, 23 Aralık 2025'te yeniden düzenlendi, mevzuat.gov.tr) göre kontrolü yetkili kişi yapar; sonuçlar ıslak imzalı ya da güvenli elektronik imzalı olarak kayıt altına alınır ve yetkililer istediğinde gösterilmek üzere saklanır. Günlük tur, daha geniş önleyici bakım planının içinde yer alır.

Sıcak su tankları, genleşme kapları ve pompalar: günlük bakış neyi kapsar?#

Günlük bakış hızla değişeni kapsar: sıcaklık, çalışma durumu, ses, damla ve basınç. Yavaş değişen, örneğin genleşme kabının ön basıncı, yıllık servise aittir.

Sıcak su deposu: depo sıcaklığını ve dönüş sıcaklığını okuyun ve kendi su güvenliği risk değerlendirmenizin belirlediği değerlerle karşılaştırın. Sıcaklığını tutamayan bir depo bir rahatsızlık değil, bulgudur.

Genleşme kabı: günlük olarak sızıntıya, bağlantıdaki korozyona ve sabah ile akşam arasındaki basınç salınımlarına bakılır. Ön basınç, tur sırasında değil, sistemin basıncı boşaltılmış hâlde servis kontrolünde ölçülür.

Emniyet vanası: sızdırmamalıdır. Sürekli tahliye eden bir vana, sistem basıncının veya kabın yanlış olduğunu söylüyor. Asla tıkamayın ve damlayı zararsız saymayın.

Pompalar: hangisi çalıșan hangisi yedek pompa, diferansiyel basınç, rulman sesi, gövde sıcaklığı ve yalıtımın yerinde olup olmadığı. Bazı keçelerde hafif bir nem normaldir; zemine akan bir çizgi değildir. Kaçaklar için flanşlara, vanalara ve pis su çukurunun yanındaki zemine bakın. Kazan dairesinde ıslak zemin hem kayma riski hem belirtidir ve ikisi ayrı ayrı kaydedilir.

Sıcak su deposu (boyler) ve kapalı genleşme tankı, iş ekipmanı yönetmeliğinin EK-III listesinde yıllık kontrole tabi ekipmanlar arasındadır; durumlarının kazanınkiyle aynı dosyada durması bu yüzden doğrudur.

Kazan dairesinin kendisi nasıl tutulmalı? Teknisyenin görebildiği kurallar#

Kazan dairesi kurallarının çoğu on saniyelik bir bakışta görünür: orada ne depolanmış, kapı nereye açılıyor, duvarda ve zeminde ne var.

Kazan daireleri, yakıt depoları ve benzeri kritik bölümlere yanıcı madde atılamaz veya depolanamaz; bu yerler belirli aralıklarla temizlenir ve bunu bina sahibi veya yöneticisi sağlar (madde 53). Kapılar: ısıl kapasitesi 50–350 kW olan kazan dairelerinde en az bir kapı bulunur. Döşeme alanı 100 m²'yi veya ısıl kapasitesi 350 kW'ı aşanlarda, mümkün olduğunca birbirine ters yönde yerleştirilmiş, yangına en az 90 dakika dayanıklı, duman sızdırmaz ve kendiliğinden kapanan en az iki çıkış kapısı bulunur (madde 54/5).

Ayrım: kazan dairesi, binanın diğer bölümlerinden yangına en az 120 dakika dayanıklı bölmelerle ayrılmış olarak merkezi bir yerde ve bütün hâlinde bulunur (madde 54/1-2). Söndürme: en az bir adet 6 kg'lık çok maksatlı kuru kimyevi tozlu söndürücü, büyük kazan dairelerinde ayrıca en az bir yangın dolabı bulunur (madde 54/8).

Sıvı yakıtta tabana döküntü ulaşmaması için önlem alınır, dökülen yakıtın boşaltılacağı kanal sistemi yapılır ve en az 0,25 m³'lük beton pis su çukuru bulunur (madde 54/6-7). Yakıt deposu, kazan dairesinden 120 dakika dayanıklı bir bölmeyle ayrılır, depoda yeterli havalandırma ve tank kapasitesinin en az üçte birini alacak havuzlama yapılır (madde 56/1). Gaz: doğalgaz veya LPG kullanılıyorsa sayaçlar dairenin dışındadır, havalandırma kaçağa karşı koruma sağlar ve gaz algılayıcı şarttır; LPG'li kazan dairesi bodrum katta yapılamaz (madde 55). Bu kurallar Türkiye'de oteller için yangın güvenliği kurallarının daha geniş kümesinin içindedir.

Gaz alarmı, brülör kilitlemesi veya arıza: ilk adımlar nedir?#

Alarmı, ölçümle aksi kanıtlanana kadar gerçek sayın ve tekrarlayan brülör kilitlemesini rahatsızlık değil belirti olarak görün.

Gaz alarmı: kapıdaki uyarıyla aynı adımlar, üstüne alanı boşaltmak. Alarmı susturmak için paneli resetlemeyin; önce nedeni bulun, sonra resetleyin. Numaraları ihtiyaç doğmadan öğrenin: gaz dağıtım şirketinin acil hattı, teknik müdür ve sözleşmeli kazan servis firması, kapının yanındaki duvara yazılı.

Brülör kilitlemesi: kilitleme kodunu ve çevresindeki koşulları (dış sıcaklık, gaz basıncı, alev sinyali) not edin, kılavuzun izin verdiği şekilde bir kez resetleyin; tekrarlarsa durun ve arayın. Üst üste resetleme, yanmamış gazı yanma odasına iter. Buhar kazanı düşük su seviyesi veya basınç arızasında yakmayı durdurun ve üreticinin talimatını izleyin. Aşırı ısımış olabilecek bir kazana su eklemeyin.

Her olaydan sonra ne olduğunu, ne zaman, kimi aradığınızı ve ne bulunduğunu yazın ve panelin kendi olay kaydını günlük formlarla birlikte saklayın. Elektrik kesintisinin tesis odasında kendi dizisi vardır ve kazan dairesi genellikle ana pano sonrası ikinci bakılacak yerdir; bir otelde elektrik kesintisinin ilk saatine bakın.

Bir kazan dairesi kaydı ne zaman işe yarar, ne zaman bir çizgi sırası olur?#

İşe yarayan kayıt değerleri, saatleri, isimleri ve istisnaları kaydeder. Çizgi sırası yalnızca birinin oradan geçtiğini kaydeder.

Sütunlar: tarih, saat, vardiya, yanında basılı aralığı olan her okuma, imza, notlar, alınan önlem ve amirin kontrolü. İstisnalar çizgi değil cümle alır: örneğin 07.10'da basınç aralığın altında, su tamamlandı, teknik müdür bilgilendirildi.

Vardiya devri: gelen vardiya hiçbir şeye dokunmadan son 24 saati okur, giden vardiya yazdığına imza atar. Günlük formları kendi prosedürünüzün ve sigortacınızın istediği süre boyunca saklayın. Periyodik kontrol raporlarının kendi kuralı vardır: kayıt altına alınır, ıslak imzalı ya da güvenli elektronik imzalı olur ve yetkililer istediğinde gösterilir.

Yalnızca günlük değil, haftalık da gözden geçirin. Bir haftanın eğilimlerini okuyan amir, tek bir günün sakladığı sürüklenen baca gazı sıcaklığını veya yavaşça artan takviye suyunu yakalar. Kâğıt da dijital de iş görür. Girdileri zaman damgalayan ve sonradan düzenlemeye kapalı olan bir sistem, vardiyanın sonunda hafızadan doldurulan kâğıt formdan iyidir.

Şimdi ne yapmalı#

Bu sabah tek sayfalık formu hazırlayın, yeni bir prosedür değil. Her kazan için kılavuzu ve devreye alma raporunu alın, belirtilen aralıkları sütunlara yazın, formla birlikte daireyi gezin ve bir okumaya dokunmadan önce dairenin kendisinde bulduğunuzu düzeltin. Günlük tur, yıllık periyodik kontrol ve yangın kuralları böylece üç ayrı dosyada değil, aynı sayfada durur.