Otelde KDV oranı: konaklama, yemek, her şey dahil ve alkollü içecek

Türkiye'de otel, motel, pansiyon, tatil köyü ve benzeri tesislerde verilen geceleme hizmeti, 2007/13033 sayılı Karara ekli (II) sayılı listenin 25. sırasındadır ve 10 Temmuz 2023'ten bu yana 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla %10 KDV'ye tabidir. Tebliğde sayılan otel mekânlarında verilen yeme-içme hizmeti de %10; alkollü kısım %20'dir.

Tek bir misafir hesabında oda, akşam yemeği ve iki kadeh şarap yan yana durabilir ve her satır farklı bir orana tabi olabilir. Oranlar otelin fiyat listesinde değil, bir oran kararında ve bir tebliğde yazılıdır; iki belge de aynı şekilde okunmaz. Bu yazının sonunda her satırı hangi belgenin belirlediğini, odada, yemekte ve içeceklerde otel KDV oranının ne olduğunu ve yeni fiyat listesi çıkmadan önce nereden kontrol edeceğinizi bileceksiniz.

Türkiye'de bir otelde geceleme hizmetinin KDV oranı nedir?#

%10. Otel, motel, pansiyon, tatil köyü ve benzeri konaklama tesislerinde sunulan geceleme hizmeti, 2007/13033 sayılı Karara ekli (II) sayılı listenin 25. sırasıdır ve bu liste %10 oranla vergilendirilir. Oranların tam metni GİB'in güncel KDV oranları belgesinde (yeni sekmede açılır) yer alır.

Türkiye'de KDV, Katma Değer Vergisi Kanununa dayanır. Kanun çerçeveyi kurar; mal ve hizmet gruplarının oranını ise karar belirler. Bir otel için iki kural önemlidir: (II) sayılı listede %10 ve genel oranda %20.

Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararın (Bakanlar Kurulu Kararı 2007/13033, Resmî Gazete 30.12.2007, sayı 26742) 1. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, (II) sayılı listedeki teslim ve hizmetlere %10 uygular. Bu oranı 6 Temmuz 2023 tarihli ve 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete 07.07.2023, sayı 32241) belirledi. Karar, (II) sayılı listenin oranını %8'den %10'a, genel oranı %18'den %20'ye çıkardı ve 10 Temmuz 2023'te yürürlüğe girdi.

1. sıra, aynı oranı geceleme bedeline ve 1618 sayılı Kanun hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi almış seyahat acentelerinin müşteriye aktardığı geceleme tutarına ve bu hizmete ilişkin aracılık bedeline uygular. Acentenin komisyonu ayrı bir oran sorunu değildir. Sıra konaklamayla ilgilidir; oda kategorisi, sezon veya rezervasyon süresiyle değil. Suit de standart oda da aynı listenin aynı satırıdır.

İnternette hâlâ rastlanan eski oranlar, %8 ve %18, tarihi geçmiş bilgiyi yansıtır. Yürürlükten kalkan kararları anlatırlar; bunları güncel oran gibi veren bir sayfa, artık geçerli olmayan bir kararı aktarıyordur.

Tesis türü veya turizm belgesi oda oranını değiştirir mi?#

Değiştirmez. Oran, 25. sıranın lafzını izler; bu satır otel, motel, pansiyon, tatil köyü ve benzeri konaklama tesislerini adıyla sayar ve turizm işletmesi belgesi bu satırda bir şart değildir.

Karar her tesis türünü tek tek saymaz. Apart oteller, butik tesisler ve basit konaklama tesisleri sıralanmamıştır; soru, tesisin bu lafız içinde "benzeri konaklama tesisi" sayılıp sayılmayacağıdır. Bu bir sınıflandırma sorusudur ve mükellefle danışmanını ilgilendirir; tabeladaki isim çözmez.

Belge, oda oranını yükseltmez veya düşürmez. 25. sıra belge aramaz; oran kararında geceleme oranını bir belgeye bağlayan hüküm yoktur.

Belge, başka bir yerde önem kazanır: KDV Genel Uygulama Tebliğinin III/B-2.4 bölümü. Turizm işletmesi belgeli bir tesis için vergi dairesine, yiyecek-içecek mekânlarını adlandıran belgenin bir örneğini vermek yeterlidir. Belgeli olmayan tesis ise, mekânı işletmeye açmadan önce ruhsat veren yerel yönetimden alacağı yazıyı vergi dairesine vermelidir. Yazı verilmezse, mekânın niteliğine bakılmaksızın genel oran uygulanır. O satış noktasının oranını evrak belirler.

Pratik kontrol hizadır: belgede yazılı mekânlar, yerel yönetim yazısındaki mekânlar ve fiilen işletilen satış noktaları aynı liste olmalıdır. Belge verildikten sonra açılan bir teras veya lobi barı otomatik %10 demek değildir; yeni bir sorudur. Marka adındaki "otel" kelimesi de iki yönde bir şey kanıtlamaz. Belirleyici olan sunulan hizmet ve hizmetin sunulduğu tesistir.

Otelde sunulan yiyecek ve içeceklere hangi KDV uygulanır?#

Tebliğde sayılan mekânlarda %10, hesabın alkollü kısmına %20; bar, diskotek, taverna ve benzeri yerlerde ise hizmetin tamamına %20.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin III/B-2.4 bölümü, Resmî Gazete 27.04.2024, sayı 32529 ile değişti. Okunacak metin bu bölümün kendisidir, özeti değil; güncel lafız mevzuat.gov.tr'deki tebliğ metninde (yeni sekmede açılır) yer alır.

Bölüm, sıradan yeme-içme yerleri için (II) sayılı listenin 24. sırasındaki yerlerde verilen hizmetlerin %10 olduğunu söyler: kahvehane, kafeterya, pastane, lokanta, içkili lokanta, kebapçı ve benzerleri. Oteller için ise 24. sıradaki indirimli orana tabi mekânları sayar: lokanta, alakart lokanta, kahvaltı salonu, açık yemek alanı, yemek terası, kafeterya, snack bar, vitamin bar, pasta salonu ve lobi.

Tesisin diğer mekânlarında verilen yeme-içme hizmetlerine genel oran uygulanır. Kapsamdaki mekân listesi kapalı bir listedir; listede olmayan bir mekân, yanındaki mekândan oranı devralmaz.

Bedelin alkollü içeceklere isabet eden kısmına %20 uygulanır. İşletme, toplam bedelde alkollü içeceklere ilişkin olan ve olmayan kısımları hesaplar, faturada ayrıca gösterir ve her iki kısmın KDV'sini ayrı ayrı hesaplar. Alkollü içecekten burada anlaşılan şey, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelindeki içeceklerdir; kolalı gazozlar hariçtir. Bu tanım satırın nereye gideceğini belirler; bir kokteyl ile bir kola aynı türden satır değildir.

Gazino, açık hava gazinosu, bar, dans salonu, diskotek, pavyon, taverna, birahane, kokteyl salonu ve benzeri yerlerde verilen hizmetler, yalnızca alkolden değil, hizmetin tamamından %20 oranla vergilendirilir.

Oranlar 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göredir; 10 Temmuz 2023'ten bu yana yürürlüktedir.

Her şey dahil veya pansiyon tipi paketlerde KDV nasıl işler?#

Konaklama ve yemekler tek faturada tek fiyatla satıldığında, tüm bedel geceleme oranında vergilendirilir. Bu kolaylığın bedeli, otelin bu fiyat içinde sunduğu alkollü içecekler için yüklenilen KDV'yi indirememesidir.

Tebliğin III/B-2.5 bölümü ve (II) sayılı listenin 25. sırası, geceleme hizmeti kapsamında verilmesi ve geceleme bedeline dahil edilmesi mutat olan hizmetleri düzenler. Tebliğin kendi örneği, tek faturayla satılan her şey dahil konaklamadır. Pansiyon tiplerini satıyorsanız, her birinin ne içerdiğini netleştirmeniz işe yarar.

İndirim kuralı ödünleşmenin kendisidir. Tesis, tek geceleme bedeli içinde sunulan alkollü içecekler için yüklenilen KDV'yi indirim konusu yapamaz. Hizmet indirimli oranda vergilenir; içindeki alkolün yüklenilen KDV'si kaybolur.

Bir çıkış yolu vardır. Tesis alkollü içeceklere isabet eden bedeli ayrıca fatura eder veya faturada ayrıca gösterirse, bu kısım genel oranda vergilenir ve bu içecekler için yüklenilen KDV indirilebilir. 25. sıranın dışında kalan iki tür hizmet kendi oranlarına tabidir: ayrıca belgelendirilen ya da geceleme faturasında ayrıca fiyatlandırılan hizmetler ve geceleme hizmeti almayanlara verilen hizmetler, örneğin dışarıdan gelen bir yemek müşterisi.

Defter tutma da bu tercihi izler. Tebliğ, tesislerden alkollü içecekleri ve bunlar için yüklenilen KDV'yi ayrı yardımcı hesaplarda izlemelerini, ay içinde tüketilen alkollü içeceklerin indirimli ve genel orana tabi hizmetlerde kullanılan kısımlarını ayrı ayrı belirlemelerini ve indirimli orana tabi hizmetlerde kullanılanlar için yüklenilen KDV'yi, en eski tarihli alış faturalarından başlayarak, KDV beyannamesinin "İlave Edilecek KDV" satırında göstermelerini ister.

Bu, vergi olduğu kadar ticari bir karardır. Tek fiyat satması ve faturalaması daha kolaydır; bedeli, alkoldeki indirilemeyen yüklenilen KDV'dir. Ayrı satır kasada daha çok iş demektir ama indirimi korur. Bu kararı resepsiyon değil, işletme sahibi muhasebeciyle verir. Pansiyon tipi hesabı değiştirir, kuralı değiştirmez. Yarım veya tam pansiyon fiyatı tek faturada tek tutar olarak sunulduğunda yine tek geceleme bedelidir; içindeki alkole aynı indirim sınırı uygulanır.

KDV ile konaklama vergisi aynı matrah üzerinde mi toplanır?#

Hayır. Konaklama vergisi tesisin fatura ve benzeri belgelerinde ayrıca gösterilir ve KDV matrahına dahil edilmez; tek fatura iki matrah ve iki satır taşır.

Konaklama vergisi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 34. maddesinden gelir; mevzuat.gov.tr'deki Kanun metni (yeni sekmede açılır) esas metindir. Vergi, otel, motel, tatil köyü, pansiyon ve benzeri tesislerde verilen geceleme hizmetini ve bu hizmetle birlikte tesis bünyesinde satılan diğer hizmetleri kapsar: yeme, içme, aktivite ile havuz, spor ve termal alan kullanımı gibi.

Kanun, verginin faturada ayrıca gösterilmesini ister. Bu bir düzen yükümlülüğüdür, sunum tercihi değil: misafirin iki tutarı ayrı ayrı görebilmesi gerekir. Matrahın dışında olduğu için KDV, hizmet bedeli üzerinden hesaplanır; hizmet bedeli artı konaklama vergisi üzerinden değil. İkisini toplayıp tek bir katsayı uygulamak iki satırda da yanlış rakam verir.

İki verginin kapsamı da farklıdır. Konaklama vergisi konaklamayı ve tesis içinde onunla satılan hizmetleri izler; KDV ise ne sunulduğunu ve nerede sunulduğunu izler. Bu yüzden bir bar hesabı ile bir kahvaltı salonu hesabı farklı KDV oranlarına tabi olabilirken, ikisi de aynı konaklama vergisi kapsamında kalır.

Fiyatlandırma açısından bu, misafire verilen paket fiyatının tek bir katsayıyla çarpılmayacağı, hizmet bedeli, KDV ve konaklama vergisi olarak ayrıştırılacağı anlamına gelir. Ters kurulan bir fiyat en az bir satırda yanlış çıkar. Bunların hiçbiri turizm payı değildir. Üç ayrı yük, üç ayrı matrahla aynı tabloda karışır; karışımın göründüğü yer faturadır.

Oran değişikliğini kapsayan bir konaklama veya kapora ne olur?#

Oran değişikliği bir tarih sorunudur ve önemli olan tarih, o teslim için vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihtir. Peşin alınan bir kaporada bu, blogdan öğrenilecek bir pratik kural değil, otelin muhasebecisinin sorusudur.

7346 sayılı Karar sorunun biçimini gösterir: yayım 07.07.2023, yürürlük 10.07.2023. Yayım ve yürürlük iki ayrı tarihtir; arada alınan bir rezervasyon bu boşlukta durur. Aynı boşluk, değişiklikten önce başlayıp sonra biten bir konaklamada, bir dönemde alınıp başka bir dönemde kullanılacak kaporada ve eski liste döneminde imzalanıp yeni dönemde faturalanan bir grup sözleşmesinde de belirir.

İşletme kuralı, vergiyi doğuran olayı misafir çıkışından sonra değil, ilk faturadan önce belirlemektir. Bir avans için hangi olayın belirleyici olduğu, muhasebeciye yazılı olarak sorulacak tam sorudur.

Oran, yazılımda tek bir yerde, yürürlük tarihiyle birlikte durmalıdır; böylece değişiklikten sonra kapatılan bir misafir hesabı, değişiklikten önce sunulmuş bir geceyi sessizce yeniden oranlamaz. Fiyat listesine üç ayrı yerde elle yazılan oran zamanla birbirinden kopar. Kararın Resmî Gazete tarih ve sayısını fatura evrakının yanında dosyada tutun. Bir misafir ya da bir denetçi bir gecenin neden o oranda vergilendiğini sorduğunda yanıt bir belgedir, bir hatıra değil.

Oran değişikliği yalnızca KDV ile ilgili değildir. Konaklama vergisinin kendi yürürlük tarihleri ve kendi güncelleme listesi vardır; ikisinin birlikte hareket etmesi gerekmez.

Şimdi ne yapmalı#

Faturaladığınız satırı gerçekten belirleyen iki belgeyi okuyun: oda için (II) sayılı listenin 25. sırası ve güncel oran kararı, mekân için Tebliğin III/B-2.4 bölümü, paket için III/B-2.5 bölümü ve faturadaki ikinci satır için 6802 sayılı Kanunun 34. maddesi. Sonra kendi durumunuzu, belgeniz, mekân listeniz ve paket yapınızla birlikte, yeni fiyat listesi yayımlanmadan önce muhasebecinize götürün. Oranları, yürürlük tarihlerini ve kendi tesisinizin değerlendirilmesini onaylayacak olan onlardır, bir blog yazısı değil.