Yapay zekâ ile dilekçe ve resmî yazı: otelde neyi taslak yapar, neyi avukat görür?

Yapay zekâ ile dilekçe yazma işinde araç taslağı hazırlar, son sözü söylemez: her kanun ve madde numarası mevzuat.gov.tr'den açılıp doğrulanmalı, bulunamayan silinmeli; hukuki sonuç doğuran yazılar avukata gitmeli. Halüsinasyon, gerçeğe uymayan ama inandırıcı görünen metin üretmesidir.

Bir tüketici hakem heyetine verilen yanıtta var olmayan bir kanun maddesine atıf yapılır. Yazı akıcı okunur ve sorun tam da budur: cümlede hiçbir şey, maddenin uydurulduğunu ele vermez. Bu yazı sonunda elinizde, yöneticinin kontrol sonrası gönderebileceği yazılarla avukata gitmesi gereken yazıları ayıran bir ölçüt, atıflar için tek satırlık bir kural ve aylar sonra ne gönderdiğinizi ve neden gönderdiğinizi kanıtlayabilecek bir dosya düzeni olacak.

Yapay zekâ araçları neden kanun maddesi ve yargı kararı uydurur?#

Çünkü bir dil modeli, hukuki metnin biçimine uyan metin üretir; kanunla karşılaştırılmış metin üretmez. İnanılır bir madde numarası ona hiçbir şeye mal olmaz.

Bu hatanın bir adı var. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, halüsinasyonu gerçeklikle örtüşmeyen ancak çoğu zaman oldukça makul ve ikna edici görünen içerik olarak tanımlar; yanıtlar dilsel olarak tutarlı görünse bile hatalı olabileceğinden doğruluklarının kontrol edilmesinin önemli olduğunu, çıktıların düzenli izlenmesi ve gerektiğinde insan gözetimiyle desteklenmesi gerektiğini vurgular (Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No 113, 24 Kasım 2025 (yeni sekmede açılır)).

Mekanizmayı basitçe söylemek mümkün. Araç, böyle bir cümlenin ardından genellikle ne geldiğini tahmin eder ve "6502 sayılı Kanun, 68. madde" yüksek olasılıklı bir kalıptır. Uydurma bir atıf, gerçek olanla aynı biçimdedir; çünkü modele kalan tek şey biçimdir.

Hukuki metnin pazarlama metninden daha riskli olmasının nedeni budur. Bültende yanlış bir sıfat gülünçtür; resmî bir yanıtta yanlış bir madde numarası karşı tarafa argüman verir. Tek bir otel yazısında dört ayrı hata noktası vardır: kanun, sözleşme referansı, aritmetik (gece sayısı, tutar, fatura numarası) ve tarihler. Her biri ayrı ayrı bozulur; dolayısıyla her birinin kontrolü ayrı yapılır.

Asimetriye dikkat edin. Doğru bir yazı fazladan hiçbir şey kazandırmaz; tek bir uydurma atıf yazının tüm ağırlığını yok edebilir. Aynı KVKK rehberi, çıktıların düzenli izlenmesini ve gerektiğinde insan gözetimini vurgular; bu, otelin işlettiği bir süreçtir, aracın verdiği bir söz değil. Asistanların neden bilgi uydurduğunun geniş çerçevesi için yapay zekâ halüsinasyonu: uydurma yanıtları yakalamak yazısına bakabilirsiniz.

Yönetici hangi yazıları kontrol sonrası gönderebilir?#

Talep eden, hatırlatan, teyit eden ya da bilgilendiren; hatasının otelle para, hak veya yasal süre değil, zaman kaybettireceği yazılar, yapay zekâ ile taslaklanıp yönetici kontrolü sonrası gönderilebilir.

Yeşil liste somuttur: acenteden belge talebi, ödenmemiş fatura için hatırlatma, rezervasyon veya sözleşmeli fiyat teyidi, aylık rapora eşlik eden not, vardiya veya prosedürle ilgili iç duyuru. Kararı veren ölçüt şu: bu yazı yanlış çıkarsa otel para, hak veya yasal süre kaybeder mi? Yanıt hayırsa yazı yeşildir.

Taslakta sayıları bulundurmayın. Tutarlar, fatura numaraları ve tarihler otelin kendi sisteminden metne kopyalanır; aracın çıktısından geri okunmaz. Dili de sade isteyin: hukuki tehdit gibi okunan bir hatırlatma, açılmak istenen kapıyı kapatır.

Bir sınır kuralı: maddeye atıf yapan yeşil yazı, yeşil olmaktan çıkar. Atfı kaldırın ya da yazıyı kırmızı listeye taşıyın. Göndermeden önce ikinci okurun adını da belirleyin; çünkü bir taslağın yazarı, içindeki yanlış tutarı yakalamak için en kötü kişidir.

Hangi yazılar her zaman avukata gitmeli?#

Bir hukuki süreci başlatan, yanıtlayan veya savunan; ya da birinin haklarını sona erdiren her yazı avukata gider. Yapay zekâ burada en fazla arka plandaki dosyayı hazırlar.

Kırmızı liste: tüketici hakem heyeti yanıtları, davada dilekçe ve savunmalar, işten çıkarma ve disiplin bildirimleri, kurum denetimine verilen yanıtlar, uzlaşma önerileri ve bir gerçeği kabul eden ya da bir rakama onay veren her yazı. Bunlar, tek bir cümlenin ikrar, feragat veya ihlal olarak okunabildiği yazılardır; iyi bir dilbilgisi bunu onaramaz.

Yapay zekânın burada meşru bir rolü var: yazışmayı özetlemek, kronolojiyi kurmak, tarihleri listelemek, bir belgeyi çevirmek, avukata sorulacak soruları hazırlamak. İcracı metni asla yazmaz.

Tüketici hakem heyetlerinde mekanizmayı söyleyin ve orada durun. 6502 sayılı Kanun'a göre (66, 68 ve 70. maddeler) heyetler, tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıkları çözer; kararları tarafları bağlar ve taraflar kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir; itiraz, hâkim aksine karar vermedikçe kararın icrasını durdurmaz (Kaynak: 6502 sayılı Kanun, 66, 68 ve 70. maddeler). Kapsamı, tarihleri ve kendi durumunuzu bir hukuk danışmanıyla doğrulayın; bu yazı yükümlülüğü genel hatlarıyla anlatır, hukuki tavsiye değildir. Avukatın kim olduğunu ve dosyanın ne zaman teslim edildiğini kayda geçirin ki devir sonradan izlenebilsin. Şikâyetin arkasındaki kayıtlar için reklamasyon: tur operatörü şikâyetlerinde otelin kayıtları yazısına bakabilirsiniz.

Bir kanun maddesi binadan çıkmadan nasıl kontrol edilir?#

Açarak. Adı belli bir kişi, her kanun numarasını, madde numarasını ve yargı kararını resmî kaynaktan açar; bulunamayan her şey yumuşatılmaz, silinir.

Resmî kaynak mevzuat.gov.tr'dir; birleşik metni taşır ve asıl referans birleşik metindir, onun özeti değil. Üç şey kontrol edilir, bir değil: kanun numarası, madde numarası ve maddenin taslağın iddia ettiğini gerçekten söyüp söylemediği.

Yargı kararları için katı bir kural koyun: hafızadan karar yok. Araç bir karar gösteriyorsa, birincil kaynak açılana kadar doğrulanmamış sayılır; hiçbir kaynak bulunamazsa cümle gider. Aynı sınamayı tebliğlere ve Resmî Gazete referanslarına uygulayın: yazıdaki numara ve tarih, açılan metinle eşleşmeli. Kontrolü atıf başına tek satırla kayda geçirin: kim açtı, hangi tarihte, madde ne diyor.

Ödünü kabul edin: atıfsız bir yazı, çoğu zaman üç doğrulanmamış atıf taşıyandan daha güçlüdür.

Tarih ve süreler nereden gelmeli?#

Otelin eline geçen belgeden ve resmî takvimden; asla araçtan. Tarih, bir sohbet aracının sizin için kontrol edemeyeceği tek unsurdur.

Süre, tebligatla işlemeye başlar; bu yüzden tebligat tarihini geldiği anda kaydedin: elden teslimde tarih damgası, postayla teslim kaydı, çevrim içi başvuruda e-Devlet teslim bilgisi. Örneğin bir misafir heyete başvurur ve otele tebligat bir Pazartesi yapılır; dosya o tarihi, ondan işleyen iki haftalık itiraz penceresini ve son günü açık yazıyla kaydeder.

Sınırı kaynağından doğrulayın: Tüketici hakem heyetlerine başvuruda parasal sınır her yıl güncellenir; hangi tutarın altındaki uyuşmazlıkların il veya ilçe heyetinin görevine girdiğini ve bu tutarın altında başvurunun zorunlu olup olmadığını o yıl yürürlükteki Ticaret Bakanlığı tebliğinden ve Resmî Gazete metninden teyit edin. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici doğrudan mahkemeye gidebilir; hangi yolun açık olduğunu kendi dosyanız için bir avukat ya da mali müşavirle netleştirin. Başvuru şahsen ya da avukat aracılığıyla; elden, postayla veya e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi ile yapılır (Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği, 11. madde). Kamuya açık veri. Bir onay veya ortaklık anlamına gelmez.

Araca asla süre hesaplatmayın. Kendinden emin bir tarih üretecektir; emin olmak, takvim olmak değildir. Her son tarihi, tek bir adı belli sorumlusuyla otelin kendi takvimine koyun; sadece bir gelen kutusunda yaşamasın. Şikâyet heyetten önce başladıysa önceki kayıtlar da önemlidir: çıkıştan sonra gelen şikâyetler: e-posta, şikâyet siteleri ve tüketici hattı.

Araçta ne kalmaz, dosyada ne kalır?#

Misafir kimliği, iletişim ve sağlık bilgileri, sözleşme koşulları ve rakibin işine yarayabilecek her şey halka açık sohbet araçlarına girmez; gönderilen nihai yazı, arkasındaki kontroller ve tebligat kanıtı otelin dosyasında kalır.

Kuraldan başlayın, araçtan değil. Kişisel veri kuralları, otelin sohbet penceresine yazdığı her şeye uygulanır; KVKK rehberi, çıktılara güvenmek yerine insan gözetimi ve düzenli izleme ister. Dışarıda kalacaklar: kimlik ve pasaport bilgileri, KBS kayıtları (misafir kimlik bildirimi), sağlık ve erişilebilirlik bilgileri, adlarla birlikte gelen şikâyet anlatıları, fiyat ve sözleşme koşulları, personel disiplin bilgileri.

Yer tutucularla çalışın. "[Misafir adı]" ve "[fatura no]" ile taslaklayıp gerçek değerleri otelin kendi sisteminde doldurun; böylece araç kişiyi hiç görmez. İlk yazıdan önce ayarları kontrol edin: girdiler hizmeti geliştirmek için kullanılabiliyor mu? Yanıt belirsizse aracı halka açık sayın. Daha geniş bir politika için otelde yapay zekâ kullanım politikası yazısına bakabilirsiniz.

Sonra dosyayı kurun: gönderildiği haliyle nihai yazı, atıf kontrolleri, her sayının kaynağı, tebligat kanıtı ve imzalayanın adı. Altındaki kayıt ne kadar süre tutuluyormuş, muhasebecinize sorun; yazı dosyasını en az o kadar süre saklayın.

Şimdi ne yapmalı#

Bu hafta otelin kendi iki listesini yazın: yöneticinin kontrol sonrası gönderebileceği yeşil yazılar ve her zaman avukata gidecek kırmızı yazılar; yanlarına da tek satırlık atıf kuralını iliştirin. Parçalar bu sırayla bir arada durur: ağırlık yazıyı kimin yazacağına, atıf kuralı içinde ne kalacağına, tarihleri tebligat belirler, dosya ise otelin sonradan neyi kanıtlayabileceğini belirler.