Ödenmeyen konaklama bedeli için otel ne kadar süre dava açabilir? Borçlar Kanunu’nda beş yıllık zamanaşımı

Türkiye'de otel, motel, pansiyon ve tatil köyü gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 147. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı, bir alacağın ne kadar süreyle takip edilebileceğini belirleyen süredir. 146. madde ise diğer her alacak için on yıllık süre öngörür.

Bir misafir ödenmemiş bir hesapla çıkış yapar, kalem açık kalemler listesine girer ve dosya sessizleşir. İki yıl sonra biri alacağın hâlâ takip edilip edilemeyeceğini sorar ve odadaki kimse hangi sürenin, hangi başlangıç tarihiyle işlediğini söyleyemez. Bu yazının sonunda açık kalemlerinizi bedel türüne göre sınıflandırabilir, hangi tarihleri kaydedeceğinizi bilir ve hiçbir alacağın sessizce zamanaşımına uğramaması için yıllık bir tarama yürütebilirsiniz.

Borçlar Kanunu ödenmeyen otel hesabına ne diyor?#

Sürenin uzunluğunu iki madde belirler. 146. madde on yılı varsayılan kural yapar; 147. madde beş yıl uygulanan alacakları sayar ve konaklama bedeli ile yeme içme bedeli bu listededir.

1. madde genel kuralı koyar: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 146, 14.11.2026). 147. madde ardından beş yıl uygulanan alacak türlerini sayar ve ikisi doğrudan oteli ilgilendirir: otel, motel, pansiyon ve tatil köyü gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri (aynı kaynak, madde 147).

İkisini birlikte okuduğunuzda yapı nettir: on yıl kural, beş yıl istisnadır ve istisna yalnızca listenin adını andığı alacak türüne uygulanır. Liste bedel türlerinin listesidir, işletme türlerinin değil: oteller listede yer alır çünkü konaklama ve yeme içme bedeli sayılmıştır, otel bir kategori olduğu için değil. Konaklama bedeli zamanaşımı sorusu bu yüzden her zaman "müşteriye ne faturalandı?" sorusudur.

Bu yazı iki hükmü Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde yayımlandığı biçimiyle aktarır ve yorumlamaz; belirli bir dosyanın yorumu avukatın işidir.

Hangi otel kalemleri beş yıla, hangileri on yıla girer?#

Madde iki kategoriyi adıyla anar: oda bedeli ile restoran ve bar bedeli. Otelin faturaladığı diğer her şey, başka bir yasa kısaltmadıkça on yılda kalır.

Misafir hesabına işlenen oda bedeli bir oteldeki konaklama bedelidir ve beş yıllık listede yer alır. Restoran veya bar bedeli de listededir; ister odaya işlensin ister restorana gelen bir müşteri tarafından ödensin, fark etmez, çünkü 147. madde lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedellerini sayar, otel misafirlerinin yeme içme bedellerini değil.

Minibar kalemi, oda servisi siparişi, spa uygulaması, çamaşırhane veya transfer iki kategoride de adı geçmez. Bunları varsayılan olarak on yıl kabul edin ve beş yıla dayanmadan önce yazılı bir görüş alın. Oda hasarı, kaybedilmiş kart veya konaklama da yeme içme de olmayan ödenmemiş bir ek hizmet de listenin dışındadır; on yıllık varsayılan uygulanır.

Oda, yemek ve ek hizmetleri karıştıran tek bir fatura tek bir alacak türü değildir. Sınıflandırma satır satır yapılmalıdır ve bu bir hukuk değerlendirmesidir, muhasebe kararı değil. İşin pratik yanı şudur: on yıl diye sınıflandırdığınız her kalemde beş ek yıl risk ve daha sonra sorulduğunda savunulabilir olmak zorunda olan bir karşılık ve silme kararıdır. Cari hesaplarınız bu faturaları müşteriye göre grupluyorsa, sınıflandırma sorusu gruplamayla birlikte gelir; otelde acente ve şirket cari hesaplarının nasıl gruplandığı bu konuyu ele alır.

Acente ve şirket faturaları beş yılda mı, on yılda mı?#

Madde bu soruyu yanıtlamaz ve bu yazı da yanıtlamaz. 147. madde bedelleri sayar; acente faturası ise birkaç bedeli birden paketleyebilen bir belgedir.

Soruyu faturanın içeriği çözer, fatura sözcüğü ya da müşterinin adı değil. Aynı acente aynı ay içinde yalnızca oda içeren bir fatura da alabilir, oda artı yemek artı transfer içeren bir fatura da. Yalnızca oda içeren bir acente faturası konaklama bedeline benzer; yanına kahvaltı, toplantı salonu ve havalimanı transferi ekleyince tek başına hiçbir maddenin sizin için sınıflandırmayacağı bir karışım ortaya çıkar. Faturanın ardındaki sözleşme de belirleyicidir: borçlu kim, kontenjan koşulları ne diyor, iptal halinde ne oluyor; bunların hepsi alacağı şekillendirir. Zamanaşımı sorusunun yanında tur operatörü ödeme riski ayrı bir konudur; tur operatörü ödeme riskine karşı otelin alacağını korumak için alınacak önlemleri ayrıca ele alır.

Kısa sürenin güvenli varsayım olduğunu düşünmeyin. Süre on yılken beş yıl varsayarsanız işleyen bir alacağı silersiniz; beş yılken on yıl varsayarsanız alacağı kaybedersiniz. Uygulanabilir bir adım: en büyük on acente ve şirket hesabınızı listeleyin, gerçekten kestiğiniz her fatura türünden bir örnek alın ve bu örnekleri kapsayan tek bir yazılı hukuk görüşü alın. Bu görüşü birinin gelen kutusunda değil, kredi politikasının yanında saklayın ki soran bir sonraki kişi aynı yanıtı alsın.

Beş yıllık süre ne zaman işlemeye başlar?#

146 ve 147. maddeler sürenin uzunluğunu belirler, başlangıcını değil. Başlangıç aynı Kanun'un başka hükümlerinde düzenlenir ve bu yazı onu yorumlamaz.

Burada alıntılanan iki hüküm sürenin ne zaman başlayacağı konusunda hiçbir şey söylemez. Sürenin basitçe fatura tarihinden itibaren beş yıl olduğunu söyleyen kişi, metinde bulunmayan bir kural ekliyordur.

Elinizdeki tarihleri kalem kalem kaydedin: çıkış tarihi, fatura tarihi, ödeme koşulu, vade tarihi, son ihtarın tarihi ve varsa kısmi ödemenin tarihi. Bu tarihler aynı tarih değildir. Çıkışta kesilen ve 30 gün vadeli bir faturanın vadesi bir ay sonradır; yani tartışma daha başlamadan iki olası başlangıç noktası birbirinden bir ay uzaktadır.

Ödeme sözünün, kısmi ödemenin ya da ihtarın süreyi baştan başlattığını varsaymayın. Bunların konumu değiştirip değiştirmediği avukata sorulacak bir sorudur; iki maddeden okunacak bir kural değildir. Her açık kalem için hangi tarihten saydığınızı ve buna kimin karar verdiğini yazılı tutun; belgelenmemiş bir varsayım, personel değişikliklerinden sonra da yaşamaya devam ettiği için varsayım olmamaktan daha kötüdür. Avukatınıza bir kez sorun: ana alacak türlerinizin her birine hangi tarih uygulanıyor, yanıtını kredi politikasına koyun ki her yıl aynı biçimde uygulansın. Kalem bir borç olarak değil kapora olarak başladıysa, otelde kaporanın nasıl belgelendiği ve faturasının ne zaman düzenlendiği konusundaki iz de aynı dosyanın parçasıdır.

Hiçbir alacağın sessizce zamanaşımına uğramamasını nasıl sağlarsınız?#

Yılda bir kez açık kalemler listesini tarayın, her kalemi alacak türüne göre etiketleyin ve süresi dolmadan çok önce, yaklaşan tarihleri işaretleyin.

Yaşlandırılmış açık kalemleri müşteriye ve fatura tarihine göre, bakiyeye göre değil dışa aktarın; büyük bir bakiye içinde eski bir satır saklanır. Her satırı yukarıdaki tabloyu başlangıç noktası alarak konaklama, yeme içme, karışık ya da diğer olarak etiketleyin. Saydığınız tarihi ve kalemin süresinin dolacağı yılı ekleyin.

O yıla göre, eskiden yeniye sıralayın ve önümüzdeki on iki ay içinde düşen her şeyi işaretleyin. İşaretli listeyi tarihten önce avukatınıza gönderin, sonra değil: Mart'ta sorulan bir soru ucuzdur, Aralık'ta sorulan aynı soru bir kayıptır. Kalem başına karar verin: takip edin, taksit planı yapın ya da gerekçesi ve tarihi yazılı bir silme kararı alın. Kararı dosyaya kaydedin ki bir sonraki tarama bir hatıradan değil, bilinen bir noktadan başlasın. Kalemin muhasebede şüpheli sayılma anı ayrı bir karardır; ödenmeyen acente ve şirket faturasının ne zaman şüpheli alacak olduğu başlı başına bir konudur.

Zamanaşımı ne yapmaz?#

Borcu silmez. Alacağın ne kadar süreyle takip edilebileceğini sınırlar ve bu, faturanın ortadan kalkmasıyla aynı şey değildir.

Fatura kesilmiş olarak kalır, gelir kendi döneminde kalır ve müşteri bakiyesi, değiştiren bir şey olana kadar cari hesapta durur. Muhasebe muamelesi ile hukuki takip edilebilirlik, iki farklı zeminden verilen iki karardır: zamanaşımına uğramış bir kalem yine de bir muhasebe kararı ister; silinmiş bir kalem de dosyasında bir gerekçe ister.

Süre, alacağı sizin için sınıflandırmaz. Bu iş bedel türlerinde ve fatura satırlarındadır; hiçbir madde onu otomatik yapmaz. Süre her otel alacağını da kapsamaz: listenin adını andığı her şey için on yıl varsayılan olarak kalır ve bu, otelin oda ve restoran dışında faturaladığı şeylerin çoğudur. Ve süre, yazılı bir kredi politikasının yerini tutmaz; yıllık tarama yalnızca bir kişi onu sahiplenirse ve tarihler gerekmeden önce kaydedilirse işler.

Şimdi ne yapmalı#

En büyük on açık kalemınızı alın, her birini bedel türüne göre etiketleyin, hangi tarihten saydığınızı yazın ve listeyi tarihlerden herhangi biri gelmeden önce bir kez avukatınızın önüne koyun. İki madde size sürelerin uzunluğunu verir; sınıflandırma, başlangıç tarihi ve tarama sizin kurmanız gereken parçalardır ve yalnızca yazılı tutulup her yıl yinelendiğinde işler.