Otel acil durum planı: ekipler, ilkyardımcı sayısı, misafirler ve tahliye

Otel acil durum planı, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğin istediği yazılı plandır: belirlediğiniz acil durumlar, dört müdahale ekibi ve destek elemanları, tahliye yolları ve toplanma yerleri, İlkyardım Yönetmeliğine göre ilkyardımcılar ve personelle misafirlerin sayımının nasıl yapılacağı, gece dahil. Tatbikat en geç yılda bir yapılır.

Örneğin: saat 03:00'te dördüncü katta alarm çalıyor. Gece müdürü elindeki az sayıda personelle, yüzlerce uyuyan misafirle ve duyuruyu anlamayacak bazı misafirlerle baş başa. O andan sonra ne olacağını tek belirleyen şey plandır. Bu yazıyı okuduktan sonra otel acil durum planınızı yönetmeliğin oranlarına göre denetleyebilir, her ekibi vardiyaya göre kadrolayabilir ve yönetmeliğin sizin için saymadığı misafir sayım yordamını kurabilirsiniz.

Türk hukuku bir otel acil durum planında neler ister?#

Risk değerlendirmesinden yola çıkarak hazırlanan, belirlediğiniz acil durumları, bunları önleyen veya sınırlandıran tedbirleri, görevlendirdiğiniz kişileri, müdahale ve tahliye yöntemlerini ve bir tahliye planını tek tek sıralayan yazılı bir plan. Planda hazırlanma ve geçerlilik tarihleri bulunur ve en geç yılda bir tatbikatla sınanır.

Yükümlülük işverenindir ve İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelikten (yeni sekmede açılır) gelir (Resmî Gazete 18.06.2013, sayı 28681; 01.10.2021 tarihli ve 31615 sayılı Resmî Gazete'de değişik). Madde 12 asgari içeriği belirler: işyerinin unvanı ve adresi ile işverenin adı, planı hazırlayanlar, hazırlandığı ve geçerli olduğu tarihler, belirlenen acil durumlar, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, müdahale ve tahliye yöntemleri ve tahliye planı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi (yeni sekmede açılır) (ÇSGB İSGGM, 2017; 2024'te güncellendi) bu listeye iki pratik öğe ekler: toplanma yeri ve işyerine en yakın hastane bilgisi. İkisi de belgede olmalı, kimsenin aklında değil.

Plan, risk değerlendirmesinin bir çıktısıdır#

Rehber acil durum planını risk değerlendirmesinin bir çıktısı olarak tanımlar ve aşamaları sıralar: acil durumların belirlenmesi, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve yenileme. Bu, planın risk değerlendirmesi varmadan yazılamayacağı anlamına gelir. Başka bir binadan kopyalanmış bir plan ne denetimde ne de gerçek bir alarmda ayakta kalır.

Planı hazırlayanları planda adıyla yazın. Uygulamada bu, iş güvenliği uzmanı ile genel müdürdür; imza, denetçi ya da sigortacı sorduğunda önem taşır. Tehlike sınıfı bu yazıdaki her sayıyı belirler; önce onu iş güvenliği uzmanınızla netleştirin ve kendi durumunuzu uzmanınıza ya da hukuk danışmanınıza doğrulatın. Ayrıntı için otelde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi: tehlike sınıfı, süre ve eğitim yazısına bakın.

Yönetmelik ve rehber: hangisi yükümlülük, hangisi yöntem#

İki katmanı ayırın. Yönetmeliğin maddeleri yükümlülüğü bildirir; rehber, ayrıntılandırdığı hususların tavsiye niteliğinde olduğunu kendisi söyler. Rehberi yöntem olarak, yönetmeliği taban olarak kullanın.

Bir otel hangi acil durumları planlamalı?#

Kendi risk değerlendirmenizden başlayın; ama bir otel normalde yangın, deprem, su baskını, gaz kaçağı, elektrik kesintisi, gıda zehirlenmesi, sabotaj ve tehlikeli kimyasal yayılımını planlar. Bakanlık rehberi bunların çoğu için örnek önleyici tedbirler ve müdahale yöntemleri verir.

Rehberde yangın, patlama, doğal afet, gıda zehirlenmesi, sabotaj ve tehlikeli kimyasal yayılımı için işlenmiş örnekler vardır. Bunları başlangıç listesi olarak alın; binanızın üretemeyeceğini silin, üretebileceğini ekleyin. Bir otelin özgün riskleri, uyuyan bir nüfusun yarattıklarıdır: çıkışları bilmeyen misafirler, ince bir gece vardiyası ve mutfağı, kazan dairesi, havuz teknik tesisatı ve çamaşırhanesiyle her biri kendi tehlikesini taşıyan bir bina.

Önleyici tedbir ile sınırlandırıcı tedbir aynı şey değildir#

Her senaryo için iki sütun tutun: onu önleyen tedbirler ve başladıktan sonra zararını sınırlandıran tedbirler. Gaz dedektörü önlemedir; kesme vanası ve onu kapatacak eğitimli bir el ise sınırlandırmadır. Aynı ayrım yangın için de geçerlidir: bölmelendirme ve temiz bir kaçış yolu, önleme çoktan başarısız olduğunda bile yangının ne yapabileceğini sınırlar.

Elektrik kesintisi kendi sayfasını hak eder; çünkü alarm, asansörler, yazar kasalar, kapı kilitleri ve koridor aydınlatması ona bağlıdır. İlk saati, olmadığı anda değil önceden kararlaştırın; bkz. otelde elektrik kesintisi: ilk bir saat ve jeneratör için kontrol listesi. Deprem planlaması yalnızca tahliye değildir: gaz ve elektrik kesme, cam ve cepheden uzak bir toplanma yeri ve binaya geri girilip girilemeyeceği kararı da içerir.

Tatbikatını yapamayacağınız bir senaryoyu listelemeyin. On iki senaryolu ve tek tatbikatlı bir plan bir belgedir, bir yetenek değil.

Bir otelde acil durum ekiplerinde kaç kişi gerekir?#

Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için, çok tehlikeli işyerlerinde her 30, tehlikeli işyerlerinde her 40, az tehlikeli işyerlerinde her 50 çalışana kadar, uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir destek elemanı; katlar dâhil edilerek sayılır (madde 11).

Dört ekip vardır: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. İlk üçü acil durumlar yönetmeliğine göre kadrolanır; ilkyardımcılar İlkyardım Yönetmeliğine göre görevlendirilir. İki sayının birbirinden farklı olmasının nedeni budur.

Çalışanları dâhil ederek saymak#

Sayım dâhildir: 30, 40 ve 50 ile katları. Az tehlikeli bir işyerinde 50 çalışan için ekip başına bir destek elemanı yeterlidir; 51 çalışan iki ister. Oranlar çalışanı saydığı için mevsimlik, taşeron ve sözleşmeli personelin sayıya ve tatbikata nasıl gireceğine iş güvenliği uzmanınızla karar verin.

Her ekipte ayrıca bir ekip başı bulunur. İlkyardımcılar İlkyardım Yönetmeliğine göre ayrıca sayılır.

Çalışanı 10'dan az işyerlerinde, ulusal ve yerel kurumlarla irtibat ve üç ekibin tamamı için eğitimli ve donanımlı tek bir çalışanın görevlendirilmesi yeterlidir. Bu yasal bir müsamahadır (yasal bir istisnadır); gece vardiyası olan 60 odalı bir otel için bir tavsiye değildir.

Gece vardiyası ve yedekler#

Destek elemanları ve yedekleri belirlenirken vardiya düzeni dikkate alınır. Otel 24 saat çalışır; bu yüzden gece vardiyasının kendi adı geçen ekibi olmalı, gündüzden ödünç bir isim değil. Destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini gösteren liste görüş seviyesinde ve görünür biçimde asılır. Biri ayrıldığında ya da yeri değiştiğinde yeniden görevlendirme yapılır ve liste aynı gün güncellenir.

Pratik denetim: kadroyu vardiyaya ve ekibe göre yazılı dökün. Boşluklar genellikle gece, hafta sonu ve servis saatlerindeki mutfakta çıkar.

Bir otelde kaç ilkyardımcı gerekir ve belge neye göre olur?#

Az tehlikeli işyerlerinde her 20, tehlikeli işyerlerinde her 15, çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışana kadar bir ilkyardımcı (İlkyardım Yönetmeliği, madde 19). Eğitim 16 saattir ve belge üç yıl geçerlidir.

İlk yardım ekibi dördüncü acil durum ekibidir; ama sayıları Sağlık Bakanlığı'nın İlkyardım Yönetmeliğinden (yeni sekmede açılır) gelir (Resmî Gazete 29.07.2015, sayı 29429; 27.08.2020 ve 27.12.2025 tarihli Resmî Gazete'lerde değişik), acil durumlar yönetmeliğinden değil.

Eğitim 16 saat · belge 3 yıl geçerli · bitiminden önceki 3 ay içinde güncelleme eğitimi zorunlu.

Belge geçerliliği ve üç aylık pencere#

Güncelleme eğitimi belgenin geçerlilik süresinin bitiminden önceki üç ay içinde alınır; almayanların belgesi geçersiz sayılır (madde 23). Sertifika dosyası değil, geçerlilik tarihi tablosu tutun. 16 saati hem bir maliyet hem bir vardiya sorunu olarak planlayın: kişi başı iki iş günüdür.

Her vardiyayı kapsayın. Yalnızca gündüz vardiyasında ilkyardımcısı olan bir otelin saat 03:00'te ilkyardımcısı yoktur; resepsiyonun tek başına kaldığı saat de tam olarak odur. İlkyardımcıları olayların olduğu yerlere koyun: mutfak, havuz çevresi, resepsiyon, kat hizmetleri katları. Bu alanların her biri için ikinci bir kişiyi adlandırın.

Plan, 112'yi kimin arayacağını, ne söyleyeceğini (adres, en yakın giriş, kat, yaralı sayısı) ve ambulansı karşılamaya gidecek kişiyi yazmalıdır. Misafirin hastalanması yalnızca bir acil durum değil, bir yordamdır; bkz. misafir otelde hastalandığında: ilk telefondan takibe kadar yapılacaklar.

Tahliye sırasında bir otel misafirleri nasıl sayar?#

Otelde konaklayan misafir listesini her vardiya değişiminde basın, toplanma yerine götürün ve orada duran insanlarla oda oda karşılaştırın. Yordam, uyuyan misafirler, yer değiştirmek için yardıma ihtiyacı olan misafirler ve Türkçe bilmeyen misafirler için çalışmak zorundadır.

Listede oda numarası, misafir adı, kişi sayısı, varış ve ayrılış tarihleri ile grup adı bulunmalıdır. Basılmalıdır; çünkü alarm çaldığında sistem çalışmıyor ya da resepsiyon boş olabilir.

Basılı liste ve oda oda karşılaştırma#

İsimle değil odayla karşılaştırın. İtfaiyeye bildireceğiniz şey, sayımda eşleşmeyen odalardır: katı ve binanın hangi tarafı olduğuyla birlikte. Bu bildirim, bir baş sayımından daha yararlıdır. Personeli de sayın: toplanma yerinde, vardiya listesinden, hafızadan değil, departmana göre yoklama.

Tahliyede yardıma ihtiyacı olan misafirler#

Girişte, incelikli biçimde, misafirin tahliyede yardıma ihtiyaç duyup duymayacağını kaydedin. Plan, bu odaları kimin ve nasıl kontrol edeceğini adıyla söyler: bir kapı vuruşu, bir anahtar, kapıda bir meslektaş. Dil için temel talimatları, misafirlerinizin gerçekten konuştuğu dillerde kısa basılı kartlar ve piktogramlar olarak hazırlayın. Ortak dil olmadığında piktogram iş görür; resepsiyon da gece hangi personelin çeviri yapabileceğini bilmelidir.

Gruplar ve çocuklar: temas kişisi olarak grup liderini kullanın, çocukları yetişkiniyle sayın ve grup listesini bireysel odalardan ayrı tutun. İtfaiye izin verene kadar kimse binaya geri girmez. İşyeri içinde oturan personel, planda yalnızca çalışan değil, aynı zamanda ikamet eden olarak yer alır.

Toplanma yeri neresi olmalı ve geceyi kim yönetir?#

Toplanma yeri, herkesin sayılmak üzere toplandığı açık ve tabelalı alandır. Cam ve düşen parçalardan uzak olacak, tehlikenin yanından geçmeden ulaşılabilir olacak ve gece müdürünce bilinecek; ilk dakikaları, 112 ve itfaiye devralana kadar gece müdür yönetir.

Birincinin dışında bir alternatif seçin; çünkü rüzgâr yönü, kapalı bir çıkış ya da binanın bir yanındaki yangın ilkini kullanılamaz kılabilir. İkisini de her katta asılı tahliye planına ve her oda kapısının arkasına işleyin.

Gece müdürünün ilk hareketleri sırasıyla: alarmın ne olduğunu doğrula, 112'yi ara, ekibi karşılamaya birini girişe gönder, etkilenen kat ve üstündeki katların tahliyesini başlat, listeyi toplanma yerine götür. Gazı, elektriği, mutfak ekipmanını ve havuz tesisatını kapatacak kişileri vardiyaya göre adıyla yazın. "Teknik müdür" ifadesi saat 03:00'te bir isim değildir. Yangında asansör kullanılmaz; asansörleri ve erişilebilir yolları kontrol edecek kişi planda adıyla geçer.

Bakanlık rehberi tatbikatların videoya çekilmesini önerir; çünkü kamera, değerlendirmenin unuttuğunu bulur: kapalı koridoru, iki elle açılan çıkış kapısını, kimsenin duymadığı duyuruyu.

Bir acil durum planını sezonler ve personel devri arasında canlı nasıl tutarsınız?#

En geç yılda bir tatbikat, adı geçen bir sahip ve bir yenileme tetikleyicisi listesi: yeni bina alanları, yeni tehlikeler, yeni personel, yeni vardiyalar. Tatbikat edilmeyen ve güncellenmeyen plan bir klasördür.

Madde 13, maden işyerleri dışında tatbikatın en geç yılda bir yapılmasını ister. Bakanlık rehberi şunu ekler: tatbikat, bir senaryo seçmek demektir; haberli ya da habersiz yapılabilir ve videoya çekmek eksiklikleri görmeye yarar. Mevsimlik personel sezon başlamadan bilgilendirilmeli, bir yedeğiyle destek elemanı listesine eklenmeli ve asılı liste aynı hafta güncellenmelidir.

Yenileme tetikleyicileri: yeni bir ek bina, yeni bir mutfak hattı, yeni havuz veya spa, tehlike sınıfı değişikliği, vardiya düzeni değişikliği, gerçek bir olay ya da eksiklik ortaya koyan bir tatbikat. Plandaki geçerlilik tarihi dolduğunda da yenileyin. Misafire bakan tarafı her sezon gözden geçirin: dil kartları, girişteki yardım sorusu, toplanma yeri tabelaları ve oda kapısı planları.

Denetimde ayakta kalan tatbikat kanıtı#

Kanıtları bir arada tutun: tatbikat tarihi, senaryo, katılımcılar, bulgular, alınan tedbirler ve yeni hazırlanma ve geçerlilik tarihleriyle güncellenmiş plan. Destek elemanı listesini gerçekten okunacak yere, göz hizasına asın: personel girişi, arka ofis, güvenlik masası. Genel müdür odasındaki liste kimseyle karşılaşmaz. Gerçek bir olay da bir kayıttır: bir iş kazasının ilk saatleri kendi yordamını izler ve acil durum planı bu yordamı kimin başlatacağını söylemelidir; bkz. otelde iş kazası: ilk saatler, SGK bildirimi ve kayıtlar ve otellerde iş sağlığı ve güvenliği: departman bazında kontrol listesi.

Şimdi ne yapmalı#

Planı klasörden çıkarın ve üç şeyi bugünkü gerçeklikle karşılaştırın: dört ekibin vardiyalara göre dağılımını güncel personel mevcudu ve tehlike sınıfıyla, ilkyardımcı belgelerini geçerlilik tarihleriyle, basılı konaklayan misafir listesini gerçekten sattığınız odalarla. Sonra tatbikat tarihini takvime yazın ve plana geçirin.