Otelde yıllık izin: tarihi kim belirler? İzin planı ve izin defteri kontrol listesi

Yıllık iznin ne zaman kullanılacağını işveren belirler, ama tek başına değil: izin kuruluna ya da küçük işyerlerinde işçi temsilcisine danıştıktan sonra izin dönemini veya dönemlerini saptar ve bunu işyerinde ilan eder. İşçiler istedikleri tarihi en az bir ay önce yazılı olarak bildirir; çizelge bu talepleri iş durumuyla birlikte değerlendirir. İşveren izni tek taraflı olarak bölemez; taraflar anlaşırsa, bir bölümü en az on gün olmak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. Yani "işveren yıllık izin tarihini belirleyebilir mi" sorusunun yanıtı evettir; ancak süreç, kurula ya da temsilciye danışma, ilan ve çizelge adımlarını atlamadan.

Ağustos'un ikinci haftası, otel dolu ve aynı bölümdeki üç kişi aynı iki haftayı istemiş. Genel müdürün e-postasındaki soru iznin var olup olmadığı değil, tarihi kimin belirlediğidir. Bu yazı, Türkiye'deki otellerin tabi olduğu 4857 sayılı İş Kanunu (yeni sekmede açılır) ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği (yeni sekmede açılır) kurallarını yıllık bir rutine çeviriyor: kim hak kazanır, tarihleri kim saptar, izin nasıl bölünür ve kayıtta ne bulunmalıdır. Yazının sonunda elinizdeki dosyayı tek tek kontrol edebileceksiniz.

Otelde yıllık izne kim, kaç gün hak kazanır?#

İşe başlama tarihinden itibaren deneme süresi dâhil en az bir yıl çalışmış herkes yıllık ücretli izne hak kazanır; süre, hizmet süresine ve yaşa bağlıdır. Süre işin ilk gününde işlemeye başlar, belirli süreli sözleşmenin yenilendiği veya deneme süresinin bittiği günde değil. Bu yüzden sözleşme türü, unvandan daha önemlidir: Kanunun yıllık ücretli izin hükümleri, niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara uygulanmaz.

İzin günle sayılır, vardiya ile değil. Beş gün çalışılan hafta da altı gün çalışılan hafta da aynı hizmet basamağında 14 gün üretir; çizelgede başlangıç ve bitiş tarihlerinin görünmesi gerekir. Sezon başlamadan personel dosyasındaki hak kazanma tarihini kontrol edin; bir yıllık çizgiyi sezon ortasında geçen işçi, sezon içinde hak kazanır.

Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 53 (mevzuat.gov.tr, 2026).

Yaş sınırı basamağın önüne geçer. İlk hizmet yılında 17 yaşındaki bir çalışan en az 20 gün alır, 14 değil; iki yıllık kıdemi olan 50 yaşındaki bir bulaşıkçı için de aynısı geçerlidir. Sezonluk sözleşmelerin kendi soruları vardır; bunlar otelde sezonluk personel: sözleşme, SGK girişi ve sezon sonu yazısında ayrıca ele alınıyor.

Yıllık izin tarihini kim belirler?#

İşveren belirler; izin kuruluna ya da onun yerine geçenlere danıştıktan sonra ve sonucu işyerinde ilan ederek. Yönetmeliğin 5. maddesi, işveren veya işveren vekiline, işin niteliğine göre yıllık izinlerin her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini saptama yetkisi verir. Bu karar daha sonra işyerinde ilan edilir.

İşçi, kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce işverene yazılı başvuruda bulunur (madde 7 ve 8). Bu bir bildirim kuralıdır, rezervasyon kuralı değil. Kurul veya işveren işçinin istediği tarihle bağlı değildir; ancak çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır. Bu cümlenin iki yarısı da ağırlık taşır.

İstekler çakışırsa önceliği, işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznin kullanıldığı tarih belirler. Bu, bir bölüm şefinin anında uygulayabileceği bir kuraldır ve kararın gerekçesine yazılmalıdır. İlan, süreçte en kolay atlanan adımdır: bir yöneticinin kafasında kalan karar izin planı değildir; ne işçiye ne denetmene gösterilebilir. Yazılı talepleri, ilan edilen planı ve çakışma kararlarını birlikte saklayın; her tarihin arkasındaki gerekçe görünmedikçe plan savunulamaz.

İşveren personeli yoğun sezonda izne gönderebilir mi?#

Yönetmelik zamanlama kararını işverene verir ve toplu izin için bir pencere de tanımlar: Nisan başı ile Ekim sonu arası. Toplu izin (madde 10 ve 11) bu pencere içinde işçilerin tümüne veya bir kısmına uygulanabilir; henüz izne hak kazanmamış işçileri de kapsayabilir.

İşyerinin korunması, bakımı, temizliği veya güvenliği için yeterli sayıda işçi toplu izin dışında tutulabilir; bu işçiler izinlerini toplu izinden önce veya sonra, istedikleri tarihte kullanır. Metin ağustosu yasaklamaz ve işverenin saptadığı dönem için işçi onayı aramaz; aradığı şey kurul, ilan ve çizelgedir.

İşverenin yapamayacağı şey, kadro sorununu izni küçük parçalara bölerek çözmektir: bölme anlaşma gerektirir ve bir bölüm en az on gün olmalıdır. Yıl boyu açık bir şehir oteli için kısıt kapanış değil kadrodur; plan izni omuz haftalarına yerleştirmeli, zirveyi ret kararıyla değil en az sayıda kişiyle korumalıdır. Resmî tatil ve hafta tatili günleri yıllık izinden ayrı bir hesaptır; ikisini tek kayıtta karıştırmak anlaşmazlıkların başladığı yerdir. Ayrıntılar için bayramda ve resmî tatilde çalışan otel personeli: ücret, onay ve puantaj yazısına bakın.

İznin bölünmesi ve dört günlük yol izni#

İşveren yıllık izni bölemez; taraflar anlaşırsa izin, bir bölümü on günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. Yönetmeliğin 6. maddesi yasağı işverene, izni anlaşmaya koyar; bölme, vardiya kararı değil iki tarafın anlaştığının kaydıdır.

On gün tabanı, kalan günlerin otelin takvimine göre düzenlenebileceği anlamına gelir; ama uzun blok bütün kalır. İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, istemesi ve belgelemesi koşuluyla toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir. Bu, ek yıllık izin değil yol süresidir. Yol iznini kendi sütununa kaydedin; ücretsizdir ve ücretli hakktan düşülmemelidir.

Sık görülen hata, 14 günü sezona yayılmış yedi iki günlük bloğa sessizce çeviren plandır. Vardiya çizelgesi ne derse desin, bu anlaşmasız bir bölmedir.

Kışın kapanan otelde ne olur?#

Yanıt takvime değil, işin niteliğine ve sözleşme türüne bağlıdır. Kanunun izin hükümleri, niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik işleri dışarıda bırakır; Yönetmelik ise mevsimlik işyerinde devamlı çalışan işçiye uygulanır (madde 12).

Yalnızca sezon için tutulan, işi sezonla biten işçi, 53. maddedeki izin hükümlerinin dışında kalır. Sezonluk bir otelde yıl boyu çalışan işçi, Yönetmeliğin kapsamı içindedir. Kişinin bu çizginin hangi tarafında olduğunu sözleşme türü belirler; bu yüzden dosyada belirli süreli sözleşmenin neden kullanıldığı görünmelidir.

Belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden olmadıkça zincirleme yapılamaz; yapılırsa sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (madde 11). Bu, her nisan yeniden işe alınan işçinin izin tablosunu değiştirir. Mevsim ve kampanya işlerinde çalışanların, işten çıkarılma bu işlerin niteliğinden kaynaklanıyorsa toplu işçi çıkarma hükümleri uygulanmaz (madde 29); bu, izinden ayrı bir sorudur. Kapanan otel için kapalı aylar uzun bloğun doğal yeridir ve plan bunu sezon bitmeden yazılı olarak söylemelidir. Sezon kullanılmamış günlerle bitiyorsa, hesaplaşmadan önce dosyayı bir mali müşavire veya hukuk danışmanına götürün; hesap bu yazının göremediği somut bilgilere bağlıdır. Sezon sonu bildirimlerinin kendi kuralları için SGK işten çıkış kodları: sezon sonunda otel hangi kodu bildirir? yazısına bakın.

İzin kurulu nasıl kurulur, plan ve kayıt neleri içermeli?#

Bir kurul ya da küçük işyerlerindeki karşılığı, tanımlı sütunları olan bir çizelge ve her işçi için imzalı bir kayıt belgesi. İşçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde üç kişilik izin kurulu kurulur: işvereni temsilen bir başkan ve işçileri temsilen, iki yılda bir seçilen iki kişi. Kurul çizelgeleri hazırlayıp işverenin onayına sunar ve kararlarını karar defterine yazar. İşçi sayısı yüzden az işyerlerinde bu görevleri işveren, vekili veya görevlendirdiği kişi ile işçilerin seçtiği bir temsilci yürütür.

Çizelge (madde 19) işçinin adı soyadı, sicil numarası, işe giriş tarihi, izne hak kazandığı tarih, işyerindeki çalışma süresi, izin ve yol izni gün sayısı ile iznin başlama ve bitiş tarihlerini gösterir. Kayıt (madde 20), Yönetmeliğin ekindeki yıllık izin kayıt belgesidir; belgede işçinin imzası için sütun bulunur ve aynı esaslarla izin defteri veya kartoteks de kullanılabilir. İzin ücreti izin başlamadan önce peşin ödenir veya avans olarak verilir (madde 21); bordro ve plan bu yüzden paralel değil sıralı çalışmalıdır.

Dosyanın sınavı basittir: herhangi bir işçi için, herhangi bir tarihte, hak kazanmayı, ilan edilen planı, imzalı kaydı ve ödeme tarihini gösterebiliyor musunuz?

Bir bölüm için on iki aylık izin takvimi#

Planı takvim yılına değil, otelin kendi doluluk eğrisine göre kurun ve sezon başlamadan yayımlayın. Aşağıdaki örnek hayalîdir: mayıstan ekime güçlü, ocak ve şubatta sakin bir otelde, 40 kişilik ön büro ve kat hizmetleri departmanı.

Talepler istenen tarihten bir ay önce yazılı gelir; bu yüzden planın son başvuru tarihi her zirvenin ardında değil önünde olmalıdır. Toplu izin sakin haftalara sığar ve 31 Ekim'de biter; zirve aylarında yalnızca en az on günlük bloklar ve yol izni yer alır. İmzalı kayıt belgelerini, sezonun evrakı hâlâ tek yerde dururken, kasımda planla karşılaştırın. Aynı takvim, aylar kaydırılarak yıl boyu açık şehir oteli için de işler; plan bu yüzden şablon değil rutindir. Zirveleri kadrolamak ayrı bir konudur; otelde vardiya planlaması: resepsiyon, kat ve gece vardiyaları yazısında ele alınıyor.

Hayalî örnek, hukuki şablon değildir.

Şimdi ne yapmalı#

Bir sonraki adım politika yazmak değil dosya kontrolüdür: işyerinizin izin kurulu mu, küçük işyeri karşılığı mı gerektirdiğini belirleyin; sonra tek bir işçinin hak kazanma tarihini, ilan edilen planı, imzalı kaydı ve ödeme tarihini çekin ve dördünün uyuşup uyuşmadığına bakın. Uyuşuyorsa ağustos talepleri yazılı yanıtı olan bir çizelge sorunudur; uyuşmuyorsa sezondan önce düzeltilmesi gereken talepler değil planın kendisidir.