Booking komisyon faturası: sorumlu sıfatıyla KDV ve 2 no.lu beyanname

Yurt dışındaki rezervasyon platformuna komisyon ödeyen otelin elinde, üzerinde Türk KDV'si bulunmayan bir fatura vardır. 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca otel, sorumlu sıfatıyla bu vergiyi genellikle kendisi 2 no.lu beyanname ile beyan eder, öder ve sonra 1 no.lu beyannamede indirir. Özel hükümleri mali müşavirinizle teyit edin.

Rezervasyon platformundan gelen komisyon faturası her ay gelir: euro cinsinden, bir komisyon satırı ve hiçbir KDV satırı yoktur. Otel bunu gider olarak kaydeder ve yoluna devam eder; 2 no.lu beyanname ile beyan edilmesi gereken KDV hiç beyan edilmez. Yazının sonunda KDV satırının neden eksik olduğunu, sorumlunun kim olduğunu, hangi oranın uygulanacağını, indirimin ne zaman doğacağını ve zinciri sonra göstermek için dosyada ne tutmanız gerektiğini bileceksiniz.

Her ay gelen komisyon faturasında eksik olan nedir?#

Faturada komisyon bedeli vardır, Türk KDV'si yoktur; ve bu eksiklik platformun hatası değildir: o hizmete ait KDV'yi satıcı değil otel beyan eder. Belge, Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayan bir şirket tarafından yurt dışında düzenlenmiştir; 3065 sayılı Kanun'un 9/1. maddesi tam olarak bu duruma göre kurulmuştur.

Komisyon bir aracılık hizmetinin bedelidir. Platform rezervasyon getirir, otel bu hizmeti satın alır. Bu bir oda satışı değildir, odaya yapılmış bir indirim de değildir. Satıcı Türk KDV sistemi içinde bulunmadığı için faturada otelin indirebileceği bir KDV satırı yoktur; belgeyi düz bir gider olarak kaydedip orada durmak, beyanı yarım bırakır.

Komisyon yine de gerçek bir maliyettir ve üzerine KDV eklenmemiş tam tutar, gelir tablosuna giren gider rakamıdır. Fatura kaydın yalnızca yarısıdır; diğer yarısı, verdiğiniz 2 no.lu beyanname ve beyan ettiğiniz vergiyi ödediğinizi gösteren makbuzdur. Bu maliyet, rezervasyon başına dağıtım maliyetinin içinde yer alır; bu yüzden belgeyi kaydetmeden önce okumak gerekir.

Ters yüküm düz bir dille: 9. madde ne diyor?#

3065 sayılı KDV Kanunu'nun 9/1. maddesi, satıcının Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi yoksa, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na işlemin taraflarını verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi verir. Alıcı bu KDV'yi kendisi beyan edip öder; bu mekanizmaya sorumlu sıfatıyla KDV (tersine vergilendirme) denir. KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.2.1.1 bölümü (yeni sekmede açılır) kapsamı belirler (Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel metin): yurt dışında mukim kişilerin Türkiye'de yaptığı, ya da yurt dışında yapıp Türkiye'de faydalanılan hizmetler KDV'ye tabidir ve verginin tamamını, hizmetten faydalanan yurt içindeki muhatap sorumlu sıfatıyla 2 no.lu KDV Beyannamesi ile beyan edip öder.

Muhatabın KDV mükellefi olması şart değildir; mükellefiyeti olmayan işletmeler de 2 no.lu beyanname ile beyan edip öder. İki istisna vardır: hizmet vergiden müstesnaysa, ya da yurt dışında yapılıp yurt dışında faydalanılıyorsa KDV beyan edilmez.

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 30 Nisan 2025 tarihli özelgesi (Çanakkale Defterdarlığı) bunu, Hollanda ve İsviçre mukimi firmalardan internet üzerinden rezervasyon hizmeti alan bir otele uyguladı: hizmetten Türkiye'de faydalanıldığı için otel KDV'yi 2 no.lu beyanname ile beyan eder. Ölçüt, hizmetin nerede kullanıldığıdır; faturanın nerede basıldığı ya da ödemenin hangi hesaptan çıktığı değil.

Rezervasyon komisyonunda hangi KDV oranı uygulanır?#

Genel oran; 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10 Temmuz 2023'ten bu yana %20. Komisyon, odanın oranını izlemez. GİB'in 13 Mayıs 2016 tarihli özelgesi (yeni sekmede açılır) (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, 39044742-130-57235 sayılı), otelin yurt dışındaki web portalına ödediği ve 2 no.lu beyanname ile beyan edilen komisyonun, 2007/13033 sayılı Kararın (II) sayılı listesinin B/25 sırasına girmediğine hükmetti. O sıradaki indirimli oran, yalnızca 1618 sayılı Kanuna göre Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan işletme belgesi almış seyahat acentelerinin aracılık bedellerine uygulanır; yabancı bir platform böyle bir acente değildir.

Özelge %18 uyguladı, çünkü 2016'da genel oran %18'di. Genel oran 10 Temmuz 2023'ten beri %20 olduğundan, kullanılacak oran hizmetin yapıldığı dönemde yürürlükte olandır. Hâlâ %18 yazan tarihsiz muhasebe sayfaları, kendi dönemlerinin oranını aktarıyor. Her beyan döneminde, o dönemde yürürlükte olan oranı kontrol edin.

Oda satışı ile komisyon, iki ayrı mükellefi olan iki ayrı vergilendirme olayıdır: otel misafire fatura keser, platform otel'e fatura keser. Kendi oda satışlarınızda kullandığınız oranı satın aldığınız hizmete taşımayın; iki oran farklı sorulara yanıt verir. Odanın kendisindeki oran ayrı bir konudur; otelde KDV oranı yazısında ele alıyoruz.

2007/13033 sayılı Kararın (II) sayılı listesinin B/25 sırası, 2016 özelgesinin ayırdığı hükümdür ve belgeli acentelerle ilgilidir, yabancı platformlarla değil.

2 no.lu beyanname: kim verir, ne zaman, KDV nasıl geri gelir?#

Otel, hizmeti aldığı ve kullandığı dönem için 2 no.lu beyannameyi verir, gösterdiği KDV'yi öder ve 1 Ocak 2024'ten itibaren bu KDV'yi ödediği dönemin 1 no.lu beyannamesinde indirir. 2 no.lu beyanname, aylık 1 no.lu beyannameden ayrıdır; yalnızca yurt dışından yapılan alımlarda otelin sorumlu sıfatıyla ödediği KDV'yi beyan eder.

7491 sayılı Kanun, KDV Kanunu'nun 29/1. maddesine (ç) bendini ekledi (1 Ocak 2024'te yürürlükte); bu bent, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanların sorumlu sıfatıyla beyan edip ödediği KDV'nin indirilmesine imkân verir. Tebliğin 10 Şubat 2024 tarihli Resmî Gazete ile eklenen III/C-1.1 bölümü zamanlamayı belirler: Ocak 2024 döneminden itibaren 2 no.lu beyanname ile beyan edilen KDV, ödendiği dönemin 1 no.lu beyannamesinde indirilir.

Bir istisna vardır: aynı döneme ait 1 no.lu beyannameden önce verilen 2 no.lu beyanname ile süresinde beyan edilip süresinde ödenen KDV, 2 no.lu beyannamenin ait olduğu dönemin 1 no.lu beyannamesinde indirilebilir. Kısmen ödenen KDV, ödenen kısım kadar indirilir. Geç ödemek KDV'yi yok etmez; indirimi sonraki aya taşır.

Tebliğin kendi örneğinde, Temmuz 2024'te alınan hizmete ait, süresinde beyan edilip 28 Ağustos 2024'te ödenen KDV, Ağustos 2024 dönemi 1 no.lu beyannamesinde indirilir. İndirim 1 no.lu beyannamede yapıldığı için, KDV sistemi dışındaki bir işletme tutarın geri alınabilir olduğunu varsaymak yerine kendi durumunu mali müşaviriyle netleştirmelidir.

Döviz ve belge tarihi#

Komisyon yabancı para ile gelir, 2 no.lu beyanname Türk lirası ile verilir; tutarın çevrilmesi gerekir ve uygulamada çevirim genellikle, muhasebecinin belgeye ulaştığı güne değil, hizmetin ait olduğu döneme bağlıdır; bu kuralı mali müşavirinizle teyit edin. Önce vergilendirme olayını sabitleyin: hizmetin yapıldığı ve kullanıldığı dönem. Belge tarihi, hizmet dönemi ve ödeme tarihi üçü farklı aylara düşebilir.

Kullandığınız kuru ve nereden aldığınızı yazın. Merkez bankası gösterge kur günlük yayımlanır; kaynağı sonradan belgelemek kolaydır. Alış mı satış kuru, hangi günün kurunun geçerli olduğu, KDV Kanunu ve Tebliğ'deki teknik bir noktadır; tarihsiz bir sayfadan kopyalamak yerine mali müşavirinizle teyit edin.

2 no.lu beyanname, ödeme ve 1 no.lu beyannamedeki indirimde aynı çevrilmiş rakamı kullanın. Bir fatura için üç farklı lira tutarı, mutabakatın en sık bozulduğu yerdir. Faturayı, kur notunu, ödeme makbuzunu ve verilen beyannameyi birlikte tutun; biri sorduğunda zincir gösterilebilsin. Tek fatura birkaç ayı ya da birkaç tesisi kapsıyorsa, çevirmeden önce döneme ve tesise göre bölün.

Kayıtlar, uydurma bir tutarla#

Üç hareket vardır: fatura geldiğinde komisyonu ve sorumlu sıfatıyla KDV'yi kaydedin, platforma ve vergiye ödeme yapın, ödeme yapılınca KDV'yi indirilebilir kaleme taşıyın. Örneğin, uydurma bir örnek üzerinden: 1.000 euro komisyon faturası, varsayılan bir kur ile 40.000 TL'ye çevrilmiş, genel oran %20 üzerinden KDV 8.000 TL olsun. Tutarlar yapının gösterilmesi için uydurulmuştur.

Gider, tam 40.000 TL'dir; platform KDV eklememiştir, komisyon rakamının içinde gizli bir vergi yoktur. 8.000 TL, indirilebilir olduğu sürece maliyet değildir: ödemeye kadar sorumlu sıfatıyla KDV borç hesabında bekler, sonra indirilebilir KDV'ye geçer. Otel indiremiyorsa 8.000 TL maliyet olur ve bu, muhasebe alışkanlığı değil, mali müşavir kararıdır.

Komisyonu, platformun ödemelerine göre netleştirmeyin; brüt komisyon ve KDV ayrı görünmelidir. Netleştirme iki rakamı da gizler ve beyannameyi mutabakata kavuşturulamaz hâle getirir. Hesap planlarından hesap adları değişir; önemli olan yapıdır. Bu rakamların otelin günlük kayıtlarında nasıl doğduğunu merak ediyorsanız gün sonunda otel programından muhasebe programına ne aktarılır yazısını okuyun.

Tablodaki tutarların tamamı yapıyı göstermek için uydurulmuştur.

Stopaj ve diğer yabancı siteler: mali müşavirinize ne sormalısınız?#

Sorumlu sıfatıyla KDV, yurt dışına yapılan bir ödemenin ortaya çıkardığı sorulardan yalnızca biridir. Vergi kesintisi (stopaj) ayrı bir sorudur ve bu yazı onu yanıtlamaz. Bu ödemeye stopajın uygulanıp uygulanmadığını ve platform gelirinin hangi nitelendirmeyle vergilendirileceğini sorun. Çifte vergilendirme anlaşmasının yanıtı değiştirip değiştirmediğini, platformun Türkiye'deki kendi durumunun bunu etkileyip etkilemediğini sorun. GİB'in bu platform ya da bu hizmet için yayımlanmış bir özelgesi olup olmadığını sorun.

Karşı tarafın durumunu bir blog yazısından değil, faturadan ve sözleşmeden teyit edin. Resmî bir kaynak olmadan, bir platformun Türkiye'de kayıtlı olduğunu ya da olmadığını varsaymayın. Aynı 9. madde mantığı, otelin yurt dışından aldığı her hizmete uzanır: kanal yöneticileri, metasearch, yabancı reklam, yabancı yazılım abonelikleri. Tek bir liste kurun ve yılda bir gözden geçirin; sözleşmeyi, faturaları, ödeme makbuzlarını, beyannameleri ve kur notlarını karşı taraf başına tek dosyada tutun.

Şimdi ne yapmalı#

Geçen ayın komisyon faturasını alın, bu fatura için sorumlu sıfatıyla KDV beyan edilip edilmediğini kontrol edin ve bir sonraki 2 no.lu beyanname dönemi kapanmadan önce faturayı, ödeme makbuzunu ve kullandığınız kuru mali müşavirinizin önüne koyun. Parçalar tek bir sırayla birleşir: yabancı fatura yükümlülüğü doğurur, 2 no.lu beyanname beyan edip öder, ödeme tarihi 1 no.lu beyanname üzerindeki indirimi açar ve dosya zinciri kanıtlar. Tarihleri, yaptırımları ve kendi durumunuzu mali müşaviriniz ya da hukuk danışmanınızla teyit edin.