Otel çalışanının çalışmaktan kaçınma hakkı: 6331 sayılı Kanun 13. madde ve bir talep geldiğinde yapılacaklar
6331 sayılı Kanun'un 13. maddesi, ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışana işi durdurma ve tedbir talep etme hakkı verir. Bu yazı, talep sürecini, ücret korumasını ve oteller için uygulanabilir rutini açıklar.
Yapay zekâ taslağı · editör incelemesi bekleniyor

İçindekiler
Kısaca
- 13. maddenin birinci fıkrasına göre talep, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna; kurul yoksa işverene gider (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13, 2026).
- Talep yalnızca iki şey ister: durumun tespit edilmesi ve tedbirlere karar verilmesi.
- İkinci fıkra, tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınan çalışanın ücretini ve kanun ile iş sözleşmesinden doğan diğer haklarını saklı tutar (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13, 2026).
- İşverenin ilk hamlesi, tehlikenin yeterince ciddi olup olmadığını tartışmak değil, işi durdurmak ve talebi yazıya geçirmektir.
- Talep yarısı ve karar yarısı olan tek sayfalık bir form, ender ve gergin geçen bir konuşmayı otelin tekrarlayabileceği bir rutine dönüştürür.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 13. maddesi, ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışana, kurula, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep etme hakkı verir. Çalışan, tedbirler alınana kadar çalışmaktan kaçındığı sürede ücretini ve diğer haklarını korur (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13 (yeni sekmede açılır), 2026).
Kat hizmetleri gözetmeni servis asansörünün kapısını açar; kabin yarım kat aşağıda durmuş, kapılar açık, araba yarıdan fazlası içeride. Kullanmayacağını söyler. Bundan sonraki bir saat, otelin bu rutine sahip olup olmamasına göre şekillenir. Bu yazı, Türkiye'de 13. madde kapsamındaki çalışmaktan kaçınma hakkını açıklıyor ve rutini veriyor: talebi kim alır, neye karar verilir, tutanağa ne yazılır ve çalışan beklerken ücretine ne olur.
6331 sayılı Kanun'un 13. maddesi düz sözle ne diyor?
Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışana, tehlikenin tespit edilmesini ve tedbirlere karar verilmesini isteme hakkı verir; çalışan işten kaçındığı sürede ücretini de korur.
Hak, tehlikeyle karşılaşan çalışana aittir; müdüre, iş güvenliği uzmanına veya çalışan temsilcisine değil. Talep, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna gider; işyerinde kurul yoksa işverene. İstenen şey dardır: durumun tespit edilmesi ve tedbirlere karar verilmesi. Bu bir karar talebidir, işi bırakma bildirimi değildir.
Maddenin metni, hangi durumların ciddi ve yakın tehlike sayılacağını saymaz. Değerlendirme her zaman belirli bir iş, belirli bir yer ve belirli bir ana ilişkindir; otelin yanıtı bu yüzden yazılı olmalıdır. Maddenin ikinci fıkrası korumayı taşır: tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınan çalışanın ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13, 2026).
Bu yazı yaptırımları, mahkeme sonuçlarını veya çalışanın işyerinden ayrılıp ayrılamayacağını kapsamaz. Bunlar 13. maddenin metninin ve bu yazının dışındadır.
Önemli nokta13. madde iki satırda
13/1: ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, kurula, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve tedbir alınmasına karar verilmesini talep eder. 13/2: çalışmaktan kaçınma döneminde ücret ve diğer haklar saklıdır. Kaynak: mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13 (2026).
Otelde hangi durumlar kapsam adayı, hangileri değil?
Adı anılabilen tek bir işin, gelecek dakikalarda veya saatlerde birine zarar verebileceği durumlar adaydır; personel yetersizliği ve iş yükü şikâyeti ise ayrı bir sorundur ve yanıtı ayrıdır.

Otelde örüntü genellikle başlamak üzere olan bir iştir: yüklenmek üzere olan bir asansör, yakılmak üzere olan bir brülör, açılmak üzere olan bir pano. Örneğin, kabin katlar arasında durmuş, kapıları açık bir servis asansörüne itilmekte olan araba. Örneğin, teknisyen brülörü yakmaya hazırlanırken kazan dairesinde gaz kokusu. Örneğin, boru patlamasından sonra bodrum koridorunda akım altındaki elektrik panosunun çevresinde biriken su.
Bunu, dört yerine iki kat görevlisiyle geçen bir Cumartesi ile karşılaştırın. Bu bir iş yükü ve planlama hatasıdır; vardiya çizelgesi, risk değerlendirmesi ve departman kontrol listesiyle çözülür, 13. maddeyle değil. Planlama tarafını otellerde departman bazında iş sağlığı ve güvenliği kontrol listesi ele alıyor.
Bir yöneticinin o anda uygulayabileceği bir sınama şudur: belirli bir iş var mı, belirli bir yer var mı ve herhangi bir tedbir ayarlanamadan gelebilecek bir zarar var mı? Yanıt evetse, önce işi durdurun, etiketi sonra tartışın. Sınırda kalan vakalar sıkça kat hizmetleri ve çamaşırlardan gelir, çünkü zarar orada ani değil birikimlidir; bunlar elle taşıma kontrol listesiyle ele alınır, kaçınma talebiyle değil.
| Durum (örneğin) | Aday kılan ne | İlk hamle |
|---|---|---|
| Kabin katlar arası durmuş, kapılar açık, araba yükleniyor | Tek bir adı anılan iş, tek yer, dakikalar içinde zarar | Asansörü servis dışı bırak, etiketle, asansör firmasını çağır |
| Yakma öncesi kazan dairesinde gaz kokusu | Yakıt artı ateşleme kaynağı, tedbir ayarlanamadan zarar | Gaz vanasını kapat, havalandır, insanları uzaklaştır, tesisatçıyı çağır |
| Boru patlaması sonrası akım altındaki panonun çevresinde su | Su ve akım aynı yerde | Devreyi kes, koridoru barikatla, elektrikçiyi çağır |
| Cumartesi dört yerine iki kat görevlisi | Planlama sorunu, ani zararı olan tek bir iş yok | Çizelgeyi ve risk değerlendirmesini düzelt |
Talebi otelde kim alır, kurul yoksa kim karar verir?
Kurul varsa talebi kurul alır; yoksa işveren alır ve karar verir. Otel bu yüzden, bir şey olmadan önce talebi alacak kişiyi belirlemelidir.
Kurul varsa talebi alan mercii odur. Belli bir otelde kurul olup olmadığı ayrı bir sorudur; bunu hukuk danışmanınızla teyit edin. Çalışan temsilcisi ve iş sağlığı ve güvenliği kurulu yazısı bu yapıyı ele alıyor.
Kurul yoksa talep işverene gider. Gece 23:00'de gelen bir talep sabahı beklemesin diye, önceden bir alıcı ve bir yedek belirleyin; genellikle teknik servis müdürü ve insan kaynakları sorumlusu. İş güvenliği uzmanı durum ve tedbir hakkında görüş bildirir; uzman, işverenin kararının yerine geçmez ve yarı zamanlı sözleşmede ziyaretler arası ulaşılabilir bir telefon numarası gerekir.
Talebi kimin aldığını, saat kaçta aldığını ve hangi işin durdurulduğunu kaydedin. Saat, sözden daha önemlidir. Çalışan temsilcisini, çalışana söylediğiniz anda bilgilendirin; sessizce çözülen talep, uyuşmazlığa dönüşen taleptir.
Kontrol listesiBir sonraki vardiyadan önce şu isimleri belirleyin
- Alıcı, adıyla ve bir yedeği
- Mesai dışında cevap veren bir telefon numarası
- Tutanağı tutan kişi
- Bilgilendirilecek çalışan temsilcisi
- Görüş istenecek iş güvenliği uzmanının iletişimi
- Boş formun bulunduğu yer: teknik servis ofisi ve ön büro
Yanıt evetse: önce tedbir, ücret aynı kalır
Tehlikeyi yalıtın, tedbire karar verin ve uygulayın, sonra işe dönüşe izin verin; çalışmaktan kaçınma süresince çalışanın ücreti ve diğer hakları devam eder.
Sıra sabittir: önce işi yalıtın (panoyu kilitleyin, asansörü kapayıp etiketleyin, gaz vanasını kapatın), sonra tedbire karar verin, sonra işe dönün. Yalıtmadan karar vermek, insanları tehlikenin yanında bekletir. Ücret tarafında, 13. maddenin ikinci fıkrası çalışmaktan kaçınma döneminde çalışanın ücretini ve kanun ile iş sözleşmesinden doğan diğer haklarını saklı tutar (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13 (yeni sekmede açılır), 2026).
Tutanak tutun: bulunan durum, seçilen tedbir, uygulayan kişi, saat ve sonrasında kontrol eden kişi. Bir kontrol tarihi belirleyin; geçici bir bariyer veya elle yazılmış bir uyarı levhası kazara kalıcı hâle gelir ve aynı yerle ilgili bir sonraki talebi yanıtlamak zorlaşır. Çalışana ve çalışan temsilcisine aynı gün, notta kontrol tarihi de olacak biçimde yazılı bildirim yapın. Durum aynı zamanda otel acil durum planını da tetikliyorsa, iki kayıt saatlerde ve isimlerde uyuşmalıdır.
DikkatÇalışan işten kaçınırken yapılmayacak üç şey
Saatleri ücretten veya ikramiyeden düşürmeyin. Günü devamsızlık saymayın, yıllık izne zorlamayın. Çalışandan başka bir vardiyada telafi etmesini istemeyin. Bunların her biri 13. maddenin ikinci fıkrasına aykırıdır ve yasal bir talebi ücret uyuşmazlığına çevirir.
Yanıt hayırsa: çalışan bundan sonra ne yapabilir?
Çalışan, koşullar değiştiğinde talebi yineleyebilir, konuyu çalışan temsilcisi veya iş güvenliği uzmanı üzerinden yükseltebilir ve otelin dışına çıkıp iş müfettişliğine veya bir avukata başvurabilir.

Ret gerekçesini yazılı verin. "Tehlike yok" bir gerekçe değildir; "pano, nöbetçi elektrikçi tarafından 14:20'de akımsız sınandı" bir gerekçedir, çünkü denetlenebilir ve itiraz edilebilir. Çalışan koşullar değiştiğinde talebi yineleyebilir ve önceki kayıt dosyada kalır; aynı yerle ilgili iki talep, çalışana değil, risk değerlendirmesine ilişkin kanıttır.
Çalışan temsilcisi konuyu kurula taşıyabilir, iş güvenliği uzmanı tutanağa karşı görüş yazabilir. Otelin dışında ise iş müfettişliği ve bireysel dava için bir avukat vardır. 13. maddenin metni burada biter; belirli bir kaçınmanın mahkemede nasıl okunacağına ilişkin değerlendirme bu yazının dışındadır. Kendi durumunuzu bir hukuk danışmanıyla teyit edin.
Talebi varsayılan olarak itaatsizlik saymayın. Disiplin soruşturmasıyla karşılanan bir kaçınma, birincisinin üstüne ikinci ve daha büyük bir sorun yaratır. Dosyayı bir arada tutun: talep, tutanak, karar, yazışmalar ve kontrol notu.
Tek sayfalık talep ve karar formuna ne yazılır?
Talep yarısı ve karar yarısı olan tek sayfa, rutini tekrarlanabilir kılmaya ve yönetici değişse bile ayakta kalacak bir kayıt bırakmaya yeter.
Talep yarısında tarih ve saat, çalışanın adı ve departmanı, iş, yer, çalışanın gördüğü şey ve duran iş yer alır. Karar yarısında talebi alan, karar veren, tedbir, uygulayan kişi, işin başlayabileceği saat ve kontrol tarihi yer alır. Çalışan, alıcı ve çalışan temsilcisi için imza satırları ekleyin; imzalanmayan bir form bir nottur, kayıt değildir.
Basılı nüshaları işin yapıldığı yerde, teknik servis ofisinde ve ön büroda bulundurun; doldurulmuş sayfayı aynı gün personel dosyasına tarayın. Kontrol tarihini birinin hafızasına değil bakım takvimine yazın ve tedbir doğrulandığında ikinci bir imzayla kapatın. Formları üç ayda bir okuyun: aynı asansör veya aynı koridor için yinelenen talep, risk değerlendirmesinin artık binayı anlatmadığı anlamına gelir.
Kontrol listesiForm alanları, sırasıyla
- Tarih ve saat
- Ad ve departman
- İş
- Yer
- Görülen şey
- Duran iş
- Alan kişi
- Karar veren
- Tedbir
- Uygulayan kişi ve saati
- İşin başlayabileceği saat
- Kontrol tarihi
- Çalışan, alıcı ve çalışan temsilcisinin imzaları
Şimdi ne yapmalı
Bu hafta tek sayfalık formu yazın ve talebi alacak kişiyi adıyla belirleyin; böylece bir sonraki talebi, nöbetçi kimse değil, bir rutin yanıtlar. Parçalar tek bir sırayla yerine oturur: talebi alın ve işi durdurun, hemen karar verin, tutanağı yazın, çalışana ve temsilciye yazılı bildirin, ücreti değiştirmeyin ve kontrol tarihinde tedbiri denetleyin.
Sıkça sorulan sorular
Otel, çalışanın çalışmadığı saatlerin ücretini kesebilir mi?
Hayır. 13. maddenin ikinci fıkrası, tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınan çalışanın ücretini ve diğer haklarını saklı tutar (mevzuat.gov.tr, 6331 sayılı Kanun, Madde 13, 2026). Saatleri düşmek, devamsızlık saymak veya yıllık izne zorlamak bu cümleye aykırıdır ve güvenlik talebini ücret uyuşmazlığına çevirir.
Talebin yazılı olması şart mı?
Maddenin birinci fıkrası başvuruya bir biçim öngörmez; alıcıyı ve istenen şeyi öngörür. Uygulamada otel, talep geldiği anda yazıya geçirmelidir, çünkü durumun tespit edildiğini ve karar verildiğini gösteren şey yazılı kayıttır. Çalışanın sözlü talebini alıcı yazılı hâle getirmelidir, geri göndermemelidir.
Otelde iş sağlığı ve güvenliği kurulu yoksa ne olur?
Talep işverene gider ve kararı işveren verir. Belli bir otelde kurul olup olmadığı ayrı bir sorudur; bunu hukuk danışmanınızla teyit edin. Pratik adım iki durumda da aynıdır: önceden bir alıcı ve bir yedek belirleyin.
Otel ne kadar sürede yanıt vermek zorunda?
Maddenin birinci fıkrası başvuruyu ve kararı tanımlar, saat sayısı vermez; bu yüzden maddeden bir süre alıntılanmamalıdır. Çalışma kuralı, işi durdurmak ve hemen karar vermektir; bu maddeye ulaşan durumlar, bir toplantı ayarlanamadan zararın gelebileceği durumlardır. Süreye ilişkin her soruyu bir hukuk danışmanıyla teyit edin.
Çalışan doğrudan eve gidebilir mi?
13. maddedeki hak, tedbirler alınıncaya kadar işten kaçınmak ve ücret ile diğer hakların korunmasıdır. Belli bir durumda çalışanın işyerinden ayrılıp ayrılamayacağı, burada aktarılan metinle yanıtlanmaz ve bu yazı bunu önermez; bu soru, sözleşmeyi ve olayları görebilecek bir avukata aittir.
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Kanun No. 6331), Madde 13 (yeni sekmede açılır)Türkiye Büyük Millet Meclisi / mevzuat.gov.trmevzuat.gov.tr
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Kanun No. 6331), Madde 13 (yeni sekmede açılır)Türkiye Büyük Millet Meclisi / mevzuat.gov.trmevzuat.gov.tr


