24 haftalık doğum izni: otelin vardiya planı ve kayıtları için ne değişti?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi, 22.04.2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla değişik hâliyle, kadın işçilerin doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam 24 hafta çalıştırılmamasını esas alır. Doğum sonrası iznin bitiminde, işçinin isteği hâlinde haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir: birinci doğumda 60, ikincide 120, sonrakilerde 180 gün (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, "4857 sayılı İş Kanunu, madde 74", 14.11.2026).

Kat hizmetleri sorumlusu Mart ayında hamile olduğunu, Haziran'da çalışmayı bırakmayı beklediğini söylüyor. Sizin sezon zirveniz Temmuz ve Ağustos. Nisan 2026'da değişen 74. maddeye göre o, doğumdan sonra on altı hafta uzak kalacak ve ardından ek olarak haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin talep edebilecek. Bu yazı kuralı okur, haftaların otel takvimine nasıl düştüğünü gösterir ve dosyada bulunması gerekenleri sıralar. Sonunda izni sezon planınıza işleyebilir, bir vekil adlandırabilir ve yarım zamanlı ücretsiz izin talebine yazılı yanıt verebilirsiniz.

74. madde bugün düz bir dille ne diyor?#

Madde, kadın işçilerin toplam 24 hafta boyunca esas olarak çalıştırılmamasını öngörür: doğumdan önce sekiz hafta, doğumdan sonra on altı hafta (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, "4857 sayılı İş Kanunu, madde 74", 14.11.2026). Değişiklik, maddenin 22.04.2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla yapılmasıyla geldi.

"Esas olarak çalıştırılmama" ifadesi belirleyicidir. Otel, o haftalar için onu vardiya planına koymaz. Bu, otelin tanıdığı ve yoğun bir döneme karşılık takas edilebilecek bir menfaat değildir. 24 hafta tek bir toplamdır, sekiz ve on altı şeklinde iki bloğa bölünmüştür; doğum sonrası sürenin üzerine 24 hafta eklenmiş değildir.

Aynı madde, doğum sonrası bloğun ardından gelen haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izni de düzenler; birinci, ikinci ve sonraki doğumlar için ayrı gün sayıları vardır. Süt izni de aynı maddededir; ayrı kuralları ve ayrı kaydı olan ayrı bir haktır, onu ayrı bir yazıda ele alıyoruz. Maddenin yapmadığı şey ise ödeme belirlemektir. Kurumca yapılan ödemeler bu metnin ve bu yazının dışındadır.

Haftalar doğum öncesi ve sonrası nasıl düşer?#

Sekiz hafta beklenen doğum tarihinin hemen öncesine, on altı hafta hemen sonrasına düşer; izin, doğumla başlamaz, doğumu içine alır. Önce beklenen doğum tarihinden sayın, gerçek doğum tarihi belli olduğunda doğum sonrası bloğu düzeltin. Hareket eden blok odur.

Çoğul gebelik ve beklenen tarihten önce doğum, maddenin kendi paragraflarında düzenlenmiştir. Bu durumları hafızadan çalışmak yerine, planlamadan önce mevzuat.gov.tr'de okuyun. Doğum öncesi son haftalarda çalışmaya devam edip edemeyeceği, maddenin ifadesine ve bir doktor raporuna bağlıdır; böyle bir rapor varsa dosyaya konur.

Haftalar, kanunun koyduğu bir alt sınırdır; zirve yaklaşıyor diye otelin aşağı pazarlık edebileceği bir hedef değildir. Üç bloğun tamamını, doğum öncesi, doğum sonrası ve yarım zamanlı ücretsiz izin, tek bir takvim satırına yerleştirin ki sezon planı, yıllık izin planı ve vardiya planı aynı tarihleri görsün.

Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin nedir, kim talep edebilir?#

Doğum sonrası iznin bitiminden sonra işçi, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin (yarım zamanlı ücretsiz izin) talep edebilir: birinci doğumda 60, ikincide 120, sonraki doğumlarda 180 gün (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, "4857 sayılı İş Kanunu, madde 74", 14.11.2026). İzin ücretsizdir ve talep etme hakkı işçinindir. Otelin işi talebe yanıt vermek ve çalışma düzenini belirlemektir; onu bir iyilik gibi sunmak ya da kısaltmak değildir.

İzin, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar olduğu için işçi haftanın bir bölümünde vardiyada kalmaya devam eder. Değişen şey vardiya düzeni ve haftanın diğer yarısının kapsamasıdır, kadro sayısı değil. Süreler gün cinsindendir; bu yüzden takvimdeki uzunluk, yarım zamanlı haftaların nasıl dizildiğine bağlıdır. Düzeni, bir başlangıç ve bir bitiş tarihiyle yazılı olarak kararlaştırın.

Sözlü bir talebi de talep olarak alın: aynı hafta içinde yazıya geçirin ve yazılı yanıt verin. Dönüşün ardından başlayan süt izni ayrı bir haktır ve kendi kurallarıyla işler; bu hakkın kullanımına ilişkin ayrıntıları ve tutulması gereken kayıtları kendi işyeriniz için bir mali müşavir ya da iş hukuku danışmanıyla netleştirin.

24 haftalık izin neden bir sezonu böler ve nasıl kapsarsınız?#

Sezon açılmadan önce başlayıp kapandıktan sonra biten bir izin, kişiyi zirvenin tamamı boyunca vardiyadan çıkarır; bu yüzden kapsama, aylar önce alınan bir istihdam ve devir teslim kararıdır, vardiya düzeltmesi değil. Türkiye'de 24 haftalık doğum izni, işverenin "doğum izni 24 hafta işveren açısından ne gerektirir" sorusunu bir planlama sorusuna çevirir: hangi vardiyalar, hangi bölümler, hangi haftalar.

Önce izni sezon takvimine çizin: hangi zirve haftaları bir sorumluyu, bir aşçısını, bir resepsiyonisti kaybediyor ve o kişi gerçekte hangi vardiyaları tutuyordu. Kapsama için üç yol vardır. Ekibin içinden birini yükseltmek ya da döndürmek, izin süresi için belirli süreli bir yerine geçiren almak ya da vardiyayı yeniden dağıtıp daha ince bir hizmeti kabul etmek. Her birinin, seçmeden önce adlandırabileceğiniz bir maliyeti vardır.

Örneğin, on iki kişilik bir kat hizmetleri ekibi sorumlusunu Haziran'dan Ekim'e kadar kaybediyor: vekil, Mayıs ayında oda bölümü atamalarını devralıyor ve bir yerine geçiren, zirve boyunca kat vardiyalarını kapsıyor. Devir teslimi yazıya dökün: oda bölümleri, anahtar ve kart işlemleri, tedarikçi bağlantıları, günlük oda durumu rutini, kapanış kontrol listesi. Tek bir kişinin kafasında yaşayan devir teslim, o kişiyle birlikte gider.

Vekili izin başlamadan önce eğitin. İznin ilk haftası, günü kimse kapatmadığını fark etmenin en kötü haftasıdır. Onu, vardiya ve politika değişikliklerinin gönderildiği listede tutun ki sonbahardaki dönüş soğuk bir başlangıç olmasın. Dönüşü, kapsamayla aynı anda planlayın: yarım zamanlı düzenin vardiya planında bir yeri olmalı ve çalışma süreleri kuralları ona da uygulanır; ayrıntı haftalık 45 saat ve vardiyaların nasıl dengelendiği yazısındadır. İzin bir kış kapanışına uzanırsa bu kendi sorularını doğurur; otel kışın kapanınca yazısı onları ele alır.

Personel dosyasında neler bulunur?#

Dosya, tarihleri, bu tarihlerin dayanağını ve her yazılı talebi içerir: iznin başlangıcı ve bitişi, doğum öncesi çalışılırsa doktor raporu, üzerinde anlaşılan düzeniyle yarım zamanlı ücretsiz izin talebi. Beklenen doğum tarihini ve gerçekleşen doğum tarihini kaydedin. Doğum sonrası blok doğumdan sayılır; dosya ikisini de göstermelidir.

Doğum öncesi haftalarda çalışmaya devam edildiyse doktor raporunu saklayın. Yazılı yarım zamanlı ücretsiz izin talebini, anlaşılan düzeni ve bitiş tarihini ile otelin yazılı yanıtını dosyada tutun. Dönüş tarihini ve dönüşte kararlaştırılan vardiya değişikliğini not edin ki vardiya planı ile dosya birbirini tutsun.

Bütün bunları sözleşme ve bordro kayıtlarıyla birlikte tutun ki tek bir dosya, yıllar sonra gelen bir soruyu yanıtlasın. Yıllık izin planı ayrı bir kayıttır ve iznin yanında kendi tarihleri ve onaylarıyla işler; yıllık izin tarihini kimin belirlediği ve izin planının nasıl kayda geçtiği yazısına bakın.

Bu yazının kapsamı dışında olan nedir?#

Kurumca yapılan ödemeler bu yazının dışındadır: neyin, kime ve ne zaman ödendiğinin kaynağı SGK'nın kendi sayfalarıdır. Burada tutar, ödeme kuralı veya hak sahipliği koşulu yoktur.

Bireysel bir gebelikle ilgili tıbbi sorular, vardiya planının ya da dosyanın değil, doktorun konusudur. Çoğul gebelik ve beklenen tarihten önce doğum paragrafları, özet yerine Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki 4857 sayılı İş Kanunu metninden (yeni sekmede açılır) okunmalıdır. Olağan dışı bir durumda, izin sezon ortasında başlıyorsa ya da dönüş bir kapanışa denk geliyorsa, tarihleri hukuk danışmanınıza götürüp kendi durumunuzu sorun.

Şimdi ne yapmalı#

İzni bu hafta sezon takvimine işleyin: beklenen doğumdan geriye sekiz hafta, ileriye on altı hafta sayın, vekili adlandırın ve dosyanın neler içereceğine karar verin. Vardiya planı, kapsama planı ve kayıt, üç kez yapılan tek bir karardır ve üçünün en erken olanı en ucuzudur.