Personelin maaşına haciz yazısı geldi: otel işvereni ne yapar?

Maaş haczi yazısı, bir icra dairesinin işverene gönderdiği, işçinin ücretinden bir bölümünün kesilip alacaklıya ödenmesini bildiren yazılı emirdir. Kararı otel vermez: dosyayı kaydeder, 83. maddenin belirlediği payı keser, yazıda gösterilen hesaba öder ve kanıtı saklar.

Zarf otelin adına gelir, işçinin değil. İçinde bir dosya numarası, bordro ekibinin tanıdığı bir ad ve o kişinin ücretinin bir bölümünün başka birine gönderilmesi talimatı vardır. Ön büro müdürü yazıyı insan kaynaklarına getirir ve makul soruyu sorar: bunu yapmaya yetkili miyiz? Bu rehber o soruyu yanıtlar ve yanıtı, tarihten kapanış teyitine kadar her seferinde aynı biçimde yürütülebilecek bir masa rutinine dönüştürür.

Maaş haczi yazısı nedir, kim gönderir?#

İcra dairesinin (borçların ve mahkeme kararlarının uygulandığı kamu kurumu) otel işverenine gönderdiği, işçinin ücretinden bir bölüm kesilip alacaklıya ödenmesi talimatıdır.

Gönderen, bir alacaklının açtığı icra dosyası üzerinden hareket eden icra dairesidir. Otel borcun tarafı değildir; işçinin ücretini elinde tutan üçüncü taraftır ve yazı bu yüzden işçinin evine değil otel gelir.

Yazıda genellikle işçinin adı ve kimlik bilgileri, dosya numarası, gönderen daire, kesilecek tutar veya pay, ödeme yapılacak hesap ve dairenin kendi talimatları yer alır. Sayfanın tamamını, kimse bordroya dokunmadan önce okuyun. İkinci paragraftaki tek bir talimat, ilk paragrafta söylenmiş gibi görüneni değiştirebilir.

Bu bir personel meselesi değildir. Yazının içinde işçinin iş yerinde bir yanlış yaptığına dair bir şey yoktur; konu özel bir borçtur. Disiplin belgesi olarak dosyalanmaz, performans değerlendirmesinde anılmaz. Sahipliği bordro ya da muhasebede adı belli bir kişidedir ve adı belli bir yedeği vardır. İnsan kaynakları işçiyi bilgilendirir; bordro kesintiyi uygular.

Bu emri, işçinin imzaladığı gönüllü bordro kesintisinden (avans geri ödemesi ya da personel yemek kesintisi gibi) ayırt edin. Onları otel istek üzerine durdurabilir; bunu durduramaz.

Gelir gelen ilk kontrol: yazıdaki kimlik, ad ve T.C. kimlik numarasıyla bordroda tam olarak tek bir kişiye mi uyuyor? Adaş en sık yapılan erken hatadır ve yanlış meslektaştan yapılan kesintiyi sessizce geri almak zordur.

83. madde otelin ne kadar kesmesine izin verir?#

İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi maaş ve ücretleri kısmen haczedilebilir kılar: kesinti, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca takdir edilen miktar düşüldükten sonra yapılır ve haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, "2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, madde 83", 14.11.2026).

Geçinme payı icra memurunun kararıdır. Otel, bir işçinin kirasının, çocuklarının ya da yol masraflarının daha küçük bir kesintiyi haklı kıldığına karar vermez ve bu konuşmanın içine çekilmemelidir. Payın yanlış olduğunu düşünen işçi bunu daireye, otele değil, iletir.

Dörtte bir, kanunun belirlediği sınırdır: haczedilecek miktar bu orandan az olamaz; otelin masada kendi takdiriyle değiştirebileceği bir pay değildir. Yazı bir pay veya tutar veriyorsa otel onu uygular. Cümleyi kanunun yazdığı gibi okuyun ve masada iyileştirmeye çalışmayın. Yazı ile madde çelişiyorsa yetkili, yazıyı gönderen dairedir; bordro ekibi değil.

Gerçek bir dosyayı masada hesaplamayın. Mekanizma geneldir; sayı tek bir dosyaya aittir. Bordro bir meslektaşının hanesini tahmin etmeye başladıysa, otel kendi olmayan bir kararı devralmış demektir. Otelin sonradan gösterebilmesi gereken daha basittir: brüt ücret, kesinti, işçiye ödenen net ve daireye yapılan ödeme, üçüncü bir kişinin izleyebildiği tek bir kayıt üzerinde.

Kim neye karar veriyor, tek tabloda#

Aynı işçiye birden çok haciz yazısı geldi: hangisi önce kesilir?#

Sıraya girerler. Aynı maddeye göre sonraki haciz için kesintiye, önceki haczin kesintisi bitmeden geçilemez (Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, "2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, madde 83", 14.11.2026).

Tek işçi, aynı anda tek dosya. İkinci yazı ilkinin yerine geçmez ve onu yarıya indirmez; sırasını bekler. Her yazının geliş tarihini ve dairenin her dosyaya verdiği sırayı kaydedin. Otelin sıralamaya uyduğunu sonradan kanıtlayabilecek tek şey o defterdir.

İlk dosya bitince, sıradaki dosya kendi yazısında yazılı payla, izleyen bordro döneminde başlar. İlk dosyanın yüzdesini taşımak yok. İki alacaklıyı da memnun etmek için bir ayın kesintisini iki dosyaya bölmek de yok: denetimin ilk yakaladığı hata budur ve bir defterle önlenebilir.

Ücret ödenmeyen aylar çözüm değil not ister. İşçi ücretsiz iznedeyse, örneğin otel kışın kapanınca, o ay kesilecek bir şey olmayabilir. Boşluğu deftere not edin ve ücretler yeniden başlayınca kesintiye devam edin; tek büyük kesintiyle telafi etmeye çalışmayın. Aynı mantık geçerlidir: ücret yoksa kesinti yoktur ve defter nedenini gösterir.

İşçinin ayrılması başka bir soru doğurur. Çıkış ödemesi de bir ücret ödemesidir ve hesaplanmadan önce kesinti defterle karşılaştırılır; mevsimlik işçide kıdem ve ihbar tazminatı kuralları burada da işler. Kalan bakiye ve dosyanın kapanması, otelin takdirine değil, icra dairesinin yetkisine giren sorulardır.

İlk dosya bitmek üzereyken yeni bir dosya gelirse sırayı tahmin etmeyin. Daireye yazılı olarak hangi dosyanın kesilmesini istediğini sorun ve yanıtı yazılarla birlikte saklayın.

Yazının gelmesinden ödemeye masa rutini nedir?#

Tek kişi, tek defter, tek ödeme referansı. Rutin kısadır; değeri, her seferinde aynı biçimde uygulanmasındadır.

Yazı geldiği gün üzerine tarih atın ve kimin açtığını not edin. İşçiyi ad ve T.C. kimlik numarasıyla bordroya karşı eşleştirin ve çalışmaya devam edip etmediğini, hangi tesiste olduğunu doğrulayın. Deftere şunları işleyin: işçi, icra dairesi, dosya numarası, pay veya tutar, başlangıç tarihi, ödeme hesabı ve yazının geliş tarihi.

Bordro çalıştırılmadan önce, sonra değil, işçiye yazılı bildirim verin: bir kesinti emri geldi ve bordroda görünecek. Kesintiyi bordroda vergi, sosyal güvenlik ve gönüllü kesintilerden ayrı, kendi satırında uygulayın ki bordro kendini açıklasın. Kesilen tutarı, yazıdaki süre içinde, yazıda gösterilen hesaba, referans olarak dosya numarasıyla ödeyin.

Ödeme dekontunu yazının yanına dosyalayın. Dekont var olmadan defter kaydı kapatılmış sayılmaz. Dosyayı yalnızca dairenin yazılı teyidiyle kapatın ve ayrılan bir işçinin çıkış ödemesi hesaplanmadan önce defteri kontrol edin.

İşçiye ne söylenir, ne gizli kalır?#

İşçiye otelin ne yaptığını ve bunun bordroyu nasıl etkilediğini söyleyin; başka kimseye bir şey söylemeyin.

İşçinin otelden duyduğu: bir yazı geldi, hangi dosyaya ilişkin, ne kadar kesilecek, hangi bordrodan itibaren ve otelde bordro sorusunu kimin yanıtladığı. Otelin konuşmadığı: borç, alacaklı ve borcun nedeni. Otel dosyanın içini bilmez ve hakkında yorum yapmamalıdır.

İşçinin sorularının yönü: yazıda adı geçen icra dairesi ve işçinin kendi danışmanı. İşçi istedi diye otel kesintiyi azaltamaz ya da geciktiremez. İşçi yazının geri tutulmasını isterse yanıt hayırdır ve nedeni basit, kişisel olmayan bir cümledir: karar verici otel değildir.

Gizlilik nezaket kadar veri meselesidir. Yazı kişisel veridir. Erişimi kısıtlı personel dosyasında durur; ortak klasörde, mesaj grubunda ya da vardiya çizelgesinin kenarına yazılmış bir notta değil. Meslektaşlar hiçbir şey duymaz: günlük toplantıda duyuru da yok, yorum da yok. Bordro üzerindeki bir kesinti, işçiyle bordro arasındadır.

Dili idari tutun. Bu bir bordro olayıdır, bir kişi hakkında yargı değil ve bildirimin sözleri bunu belli etmelidir.

Kanun metni nerede bitiyor, yazı neyi belirliyor?#

Madde çerçeveyi kurar; yazı mekaniği belirler ve 83. maddenin yanıtlamadığını icra dairesi yanıtlar.

Otelin daireye yanıt süresi ve kesintiyi yapmaması hâlindeki sorumluluğu, bu rehberin kapsamadığı konulardır; ilk bordro çalıştırılmadan önce bunları yazıyla ve gerekirse bir hukuk danışmanıyla teyit edin. Yazının genellikle belirttiği ise ödeme süresi, hesap ve varsa yanıt talimatıdır. Yazıyı yürürlükteki belge olarak okuyun ve defterle birlikte saklayın.

Madde ile yazı çelişiyorsa bunu masada çözmeyin. Soruyu icra dairesine yazılı olarak iletin ve yanıtı saklayın.

Otel kiralama, satış ya da yönetim değişikliğiyle el değiştirirse bordro ve defter personelle birlikte yolculuk eder; dosya eski antetli kâğıtla birlikte kaybolmaz. Otel kiralanır veya satılırsa personelin iş sözleşmeleri hakkındaki kurallar deftere de uygulanır: ücreti kim ödüyorsa yükümlülük ondadır.

Danışman alınacak durumlar: ilk yazı, bir müdürü ya da ortağı adı geçen yazı, aynı anda birden çok dosya ve otelin anlamadığı herhangi bir talimat. Bir kez, yazı eldeyken, yeterlidir. Dosya kapandıktan sonra da defteri saklayın. Otelin emri uyguladığına dair kanıtı odur ve sonradan herkesin ilk isteyeceği şey odur.

Şimdi ne yapmalı#

İlk yazı gelmeden önce bir haciz defteri açın: tek sayfa, tek sorumlu, dosya numarası için bir sütun ve ödeme dekontu için bir sütun. Sonra her yazıyı iki kez okuyun, bir kez 83. maddeye karşı, bir kez kendi talimatlarına karşı; ikisi arasındaki her boşluğu icra dairesine yazılı olarak iletin.