Konaklama vergisi istisnası: kimlere uygulanmaz, faturada nasıl gösterilir?

Konaklama vergisi geceleme hizmetine uygulanır. Konaklama Vergisi Uygulama Genel Tebliği'ne göre (Resmî Gazete, 28.12.2022, Sayı 32057) öğrenci yurtları, pansiyonları ve kamplarında öğrencilere verilen hizmetler, karşılıklılık şartıyla yabancı diplomatik temsilcilikler ve uluslararası kuruluşlar vergi dışındadır. İstisnalı satışta "İSTİSNA" fatura tipi ve "001 Diplomatik İstisna" kodu kullanılır.

Resepsiyonda bir misafir, "bu faturaya vergi yansımasın" der; görevlinin iki dakikası ve elinde bir prosedürü yoktur. Doğru cevap misafir hakkında bir yorum yapmak değildir; bir belge, bir liste ve bir fatura alanıdır. Bu yazının sonunda ön büronuz konaklama vergisi istisnasının hangi üç grubu kapsadığını, hangi durumların yalnızca istisna gibi göründüğünü, bir diplomatik misafirden hangi belgenin isteneceğini ve istisnanın e-Fatura ya da e-Arşiv üzerinde nasıl gösterileceğini bilecek.

Konaklama vergisi neyi kapsıyor?#

Vergi, geceleme hizmeti sunan bütün tesislerde uygulanır; tesisin türü ve sınıfı, turizm işletmesi belgesi ya da işyeri açma ve işletme belgesi taşıyıp taşımadığı önemli değildir. Konaklayanın uyruğu ve mukimliği de vergiye etkide bulunmaz. Her istisna sorusunun başlangıç noktası budur, çünkü kapsam pek çok resepsiyonun varsaydığından geniştir. Verginin ayrıntılı işleyişi için konaklama vergisi hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Tesis türü belirleyici değildir. Belgeli bir otel, butik bir tesis, bir pansiyon ve geceleme sunan bir apart aynı kuralın altındadır. Misafirin uyruğu da aynı şekilde önemsizdir: yabancı pasaport, yabancı adres veya euro ile ödeme, vergi açısından hiçbir şeyi değiştirmez.

Konaklamayla birlikte satılan hizmetler, faturada ayrıca gösterilse ya da ayrı faturalansa da vergiye tabidir. Oda ve kahvaltı, yarım pansiyon, tam pansiyon ve her şey dahil konseptlerin hepsi matraha girer. Buna karşılık tesiste konaklamayanlara verilen hizmetler verginin dışındadır; spa veya toplantı salonunu günübirlik kullanan bir misafir ile konaklayan misafir farklı vakalardır.

Vergiyi doğuran olay hizmetin sunulmasıdır, satış değil. Acenteye hizmetten önce kesilen faturada vergi gösterilmez. Aylara yayılan konaklamada çıkış tarihi önceden belliyse vergi çıkış gününün rastladığı ayda doğar; tarih belli değilse her ayın son günü esas alınır. Matraha KDV girmez; vade, fiyat ve kur farkları girer. Döviz, vergiyi doğuran olay tarihindeki TCMB döviz alış kuruyla Türk lirasına çevrilir.

Konaklama vergisi istisnası kimleri kapsıyor?#

Tebliğ üç grup sayar ve liste kapalıdır: öğrenci konaklamasında öğrenciler, yabancı diplomatik temsilcilikler ve konsolosluklar ile diplomatik haklara sahip mensupları, uluslararası anlaşmalarla muafiyet tanınan kuruluşlar. Öğrenci istisnası, öğrenci yurtları, öğrenci pansiyonları ve öğrenci kamplarında öğrencilere verilen hizmetleri kapsar. Diplomatik istisna, karşılıklılık şartıyla Türkiye'deki yabancı diplomatik temsilciliklere, konsolosluklara ve diplomatik haklara sahip mensuplarına verilen hizmetleri kapsar. Üçüncü grup, uluslararası bir anlaşmayla vergi muafiyeti tanınan kuruluşlara ve mensuplarına verilen hizmetleri kapsar.

İstisna kişiye ve amaca bağlıdır, binaya değil. Aynı oda, aynı gece bir misafir için vergiye tabi, başka bir misafir için istisnalı olabilir.

Karşılıklılık bir resepsiyon kararı değildir. Otel, misafirin belgesine göre hareket eder; misafirin ülkesinin aynı muameleyi gösterip göstermediğine masada karar verilmez. Listede olmayan her şey, tesisin adı ve misafirin seyahat gerekçesi ne olursa olsun vergiye tabi kalır. Türkiye'deki otel vergilerine genel bir bakış için vergi ve paylar sözlüğüne bakabilirsiniz.

İstisna gibi görünen ama olmayan durumlar neler?#

Bir tesisin adı, kamusal amacı veya misafirin mesleği istisna yaratmaz; yalnızca tebliğdeki liste yaratır. Masalarda görülen en sık hatalar, istisna gibi hissettiren kategorilerden gelir.

Personel konukevleri ve kurum konukevleri kapsamdadır. Vergi geceleme sunan her tesese uzandığı için, bir kurumun konukevi geceleme yapan misafirleri açısından vergiye tabidir. Huzurevleri ve benzeri sosyal konaklama tesisleri istisna listesinde sayılmaz; geceleme hizmeti sunan bir tesis genel kurala girer. Somut vakayı masada değil, danışmanınıza teyit ettirin.

İşletenlere, yakınlarına, personele veya üçüncü kişilere, örneğin promosyon amacıyla bedelsiz verilen konaklamalar istisna değildir; emsal bedel üzerinden vergilendirilir. Öğretmenevleri için tebliğde özel bir istisna maddesi bulunmamaktadır. Bu nedenle, ticari faaliyet kapsamında değerlendirilen konaklamalarda vergi uygulanması beklenir. Kesin durum için muhasebe danışmanınızdan teyit alınmalıdır.

Meslek ve süre de bir şey yaratmaz. Tur operatörü çalışanları, gazeteciler, sporcular ve mürettebat meslekleri dolayısıyla istisnalı değildir. Tebliğ uzun konaklamalar veya rezidans tipi rezervasyonlar için de bir istisna öngörmez.

Diplomatik istisnada hangi belge istenir?#

Diplomatik istisnada konaklayan, Dışişleri Bakanlığının verdiği belgeyi işletmeye ibraz eder; otel bu belgenin bir kopyasını faturayla birlikte saklar. Belgeyi çıkışta değil girişte isteyin: belge, misafir hesabının ve faturanın nasıl kurulacağını belirler; bunu sonra yeniden kurmak, bir kez sormaktan pahalıdır.

İstisna, karşılıklılık şartıyla Türkiye'deki yabancı diplomatik temsilcilikleri, konsoloslukları ve diplomatik haklara sahip mensuplarını kapsar. Ne ibraz edildiğini, kimin ibraz ettiğini ve hangi tarihte ibraz edildiğini kaydedin; belgeyi misafir hesabına tarayın ki muhasebe masanın gördüğü kâğıdı görsün. Belgenin kapsamını da faturayla birlikte saklayın: aynı misafire ek hizmet satıldığında hangi hizmetleri kapsadığı muhasebe için belirleyicidir.

Belge ibraz edilmiyorsa vergiyi tahsil edin. Diplomatik statünün sözlü beyanı belge değildir. Belge ibraz edildiğinde fatura, verginin elle düşüldüğü sıradan bir satış olarak değil, "İSTİSNA" tipi ve "001 Diplomatik İstisna" koduyla kesilir. Yabancı misafirlere fatura düzenlerken kimlik alanı ve pasaport bilgileri kendi kurallarını izler; ayrıntı için yabancı misafire fatura rehberine bakabilirsiniz.

Düğün, toplantı ve organizasyonlar vergiye tabi mi?#

Düğün ve toplantı gibi organizasyon hizmetleri, gecelemeden bağımsız satıldıklarında vergi dışındadır. Odalarla birlikte satıldıklarında ise konaklama kısmı vergiye tabidir; organizasyon kısmı, ayrıca gösterildiği takdirde matrahtan çıkabilir. Geceleme içermeyen bir etkinlik, bir düğün yemeği veya günlük bir toplantı konaklama vergisi taşımaz.

Etkinlik odalarla birlikte satıldığında konaklama kısmı vergiye tabidir. Organizasyon kısmı, mahiyeti ve tutarı faturada ayrıca gösterilirse veya ayrı faturalanırsa matraha girmez. Aynı ayrıca gösterme kuralı, konaklamayla birlikte satılan tesis dışı hizmetler için de geçerlidir; transfer ve gezi hizmetleri böyledir.

Organizasyon kısmı ayrıldığında, konaklama bedelinin objektif bir yöntemle belirlenmesi ve emsal bedelden düşük olmaması gerekir. Büyük bir organizasyon ücretinin yanında sembolik bir oda fiyatı, emsal bedel kuralının engellemeyi amaçladığı tablonun ta kendisidir. Faturada tek bir toplam tutar gösterilirse bütün tutar matrah olur. Ödünleşim şudur: tek satır kesmesi daha kolay, vergisi daha pahalıdır.

Etkinlik sözleşmesini, oda listesini ve faturayı birlikte saklayın ki bu ayrım aylar sonra da savunulabilsin. Ayrı satırların, iadelerin ve makbuzların pratikte nasıl işlediği için faturada ayrı satırlar rehberine bakabilirsiniz.

İstisna e-Fatura veya e-Arşiv üzerinde nasıl gösterilir?#

Vergiye tabi konaklama satışlarında "SATIŞ" fatura tipi ve 0059 vergi türü kodu kullanılır. İstisnalı satışlarda "İSTİSNA" fatura tipi ve "001 Diplomatik İstisna" istisna kodu kullanılır. Bu kurallar, GİB'in 28.12.2022 tarihli konaklama vergisi duyurusundan (yeni sekmede açılır) gelir; tebliğin kendisi Resmî Gazete'de (14.12.2022, Sayı 32043) (yeni sekmede açılır) yayımlanmıştır.

İstisna kapsamındaki bir satışta fatura tipi İSTİSNA'dır ve konaklama vergisi istisna sebebi alanında "001 Diplomatik İstisna" kodu seçilir. UBL-TR kod listeleri kılavuzu, sürüm 1.43 (Temmuz 2026), 001'i tek konaklama vergisi istisna kodu olarak korur. Bir blogda ikinci bir kod görüyorsanız bu bir kısayol değil, bir uyarı işaretidir.

Hizmetten önce vergi eklenmeden fatura düzenlenmişse, hizmet sunulduktan sonra "KONAKLAMA VERGİSİ" tipiyle yalnızca vergiyi içeren bir fatura düzenlenir. Fatura tipi ve istisna kodu iki ayrı alandır. Birini doldurup diğerini boş bırakmak, iki farklı şey söyleyen bir belge üretir.

Kodu yalnızca kesim anında güncel GİB listesinden alın. Kodlar ve listeler güncellenir; bir yazıdan kopyalanmış kod bir savunma değildir.

"Bu faturaya vergi yansımasın" talepleri için masada bir rutin#

Her talebi bahşedilecek bir lütuf değil, belgelenecek bir iddia olarak ele alın: gerekçeyi belirleyin, belgeyi isteyin, şüpheli vakaları muhasebeye bırakın. Rutin altı adımdır ve her adım, muhasebenin denetleyebileceği bir iz bırakır.

Adım 1, gerekçe: hangi istisnanın ileri sürüldüğünü sorun; öğrenci konaklaması, diplomatik temsilcilik, uluslararası kuruluş ya da başka bir şey. Adım 2, belge: belgeyi isteyin. Diplomatik vakada bu Dışişleri Bakanlığı belgesidir; diğerlerinde kurumun verdiği belge. Adım 3, liste: gerekçeyi tebliğin kapalı listesiyle karşılaştırın. Listede yoksa vergi hesapta kalır.

Adım 4, kayıt: kararı, belgeyi ve onaylayan kişinin adını misafir hesabına not edin. Adım 5, iletme: öğretmenevi, huzurevi veya kurum konukevi gibi net olmayan vakaları fatura kesilmeden önce muhasebeye gönderin. Adım 6, düzeltme: vergi fazla veya yersiz hesaplandıysa önce misafire iade edin, sonra beyanı düzeltin. Beyannameler her ay elektronik ortamda verilir; vergiye tabi işlem olmayan aylarda da verilir. Düzeltmenin defterlerde ne yaptığını görmek için konaklama vergisi muhasebe kaydı rehberine bakabilirsiniz.

Şimdi ne yapmalı#

Bu altı adımlı rutini bu hafta ön büro prosedürünüze yazın ve yanına muhasebeye gidecek belge listesini ekleyin. Yazının bölümleri tek bir sırayla birleşir: kapsam, verginin var olup olmadığına karar verir; kapalı istisna listesi kimin dışında kaldığına karar verir; e-belge alanları hangisinin uygulandığını kaydeder. Tebliğin çözmediği bir vakada cevap masanız değil, muhasebecinizdir.